सेऊल : वैज्ञानिकांनी जनुकीय बदल केलेल्या जीवाणूंचा वापर करून ‘वन-पॉट-मेथड’ मध्येच कापड तयार केले आणि त्याला रंगही दिला आहे. सध्या जीवाश्म इंधनावर अवलंबून असलेल्या पद्धतींच्या तुलनेत, हे नवीन तंत्रज्ञान रंगीत कापड तयार करण्यासाठी अधिक सोपा आणि टिकाऊ मार्ग उपलब्ध करते.
‘ट्रेंडस् इन बायोटेक्नॉलॉजी’ जर्नलमध्ये याबाबतची माहिती प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. त्यामध्ये म्हटले आहे की, संशोधकांनी जीवाणू वाढवण्याच्या परिस्थितीमध्ये बदल करून इंद्रधनुष्यातील रंगांचा समावेश असलेले सेल्युलोज-आधारित कापड तयार केले आहे. या अभ्यासाचे मुख्य लेखक, कोरियन अॅडव्हान्स्ड इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स अँड टेक्नॉलॉजीमधील रासायनिक आणि बायोमॉलिक्युलर अभियांत्रिकी विभागाचे प्राध्यापक सांग यूप ली म्हणाले की, कृत्रिम तंतू हे ‘रसायन संश्लेषण आणि प्रक्रिया-पश्चात टप्प्यांवर अवलंबून असतात, जे ऊर्जा-केंद्रित, कष्टप्रद आणि पर्यावरणासाठी हानिकारक असतात.’
ली यांनी सांगितले की, अशा प्रक्रिया मोठ्या प्रमाणात हरितगृह वायूंचे उत्सर्जन करतात आणि पाणी व मातीला जड धातू आणि कर्करोगजनक पदार्थांनी दूषित करतात. त्यामुळे, अलीकडच्या वर्षांत, जीवाणूंच्या किण्वनातून नैसर्गिक तंतू तयार करण्याच्या पर्यायी पद्धतीचा वापर करण्याचा ट्रेंड वाढत आहे. सेल्युलोज हे एक आश्वासक लक्ष्य आहे. कारण, हे नैसर्गिक साहित्य सुती कापडात आढळणार्या नैसर्गिक तंतूंची नक्कल करते. अनेक प्रकारचे जीवाणू सामान्यतः ग्लुकोजला सेल्युलोजच्या तंतूंमध्ये रूपांतरित करतात, ज्यामुळे संरचनेला आधार मिळतो आणि इतर सूक्ष्मजीवांपासून बचाव होतो.
तथापि, जीवाणूंनी तयार केलेले सेल्युलोज नैसर्गिकरीत्या पांढरे असते, याचा अर्थ त्यावर प्रक्रियेनंतर रंग लावण्यासाठी वारंवार रंगरंगोटी करावी लागते. ली आणि त्यांच्या टीमने आता सेल्युलोज-उत्पादक जीवाणू आणि नैसर्गिक रंगद्रव्ये तयार करणारे सूक्ष्मजीव एकत्र वाढवून ही प्रक्रिया सोपी केली आहे. टीमने रंग-उत्पादक ई. कोलाई (Escherichia coli - E. coli) च्या स्ट्रेनचा वापर करून दोन प्रकारची रंगद्रव्ये तयार केली : गडद वायोलेसिन (Violaceins) : ज्यामुळे जांभळा, निळा आणि हिरवा रंग तयार झाला. उबदार कॅरोटीनॉइडस् (Carotenoids): ज्यामुळे लाल, केशरी आणि पिवळा रंग तयार झाला.
