वॉशिंग्टन : अंतराळ विज्ञानाच्या जगात एलन मस्क यांची एरोस्पेस कंपनी ‘स्पेसएक्स’ला आता मोठे यश मिळाले आहे. मस्क यांच्या या कंपनीने आपल्या सर्वात शक्तिशाली ‘स्टारशिप’ रॉकेटची १३ वी टेस्ट फ्लाईट यशस्वीरीत्या पूर्ण केली आहे. अमेरिकेतील टेक्सस येथून उड्डाण केल्यानंतर या स्टारशिपच्या सुपर हेव्ही बूस्टरने केवळ अंतराळातील आपले मुख्य उद्दिष्टच पूर्ण केले नाही, तर योजनेनुसार हिंदी महासागरात यशस्वी ‘स्प्लॅशडाऊन' म्हणजेच समुद्रात सुरक्षित लँडिंगही केले.
हे प्रक्षेपण सुपर हेव्ही बूस्टरसह करण्यात आले होते, ज्याने आपली सब-ऑर्बिटल उड्डाण मोहीम यशस्वीपणे पार पाडली. या १३ व्या चाचणी उड्डाणादरम्यान ‘स्पेसएक्स'ने अंतराळात अनेक नवे आणि मोठे विक्रम नोंदवले आहेत. मोहिमेतील प्रमुख टप्पे आणि यश: २० नव्या Starlink V3 उपग्रहांचे यशस्वी उड्डाण : पहिल्यांदाच स्टारशिपच्या माध्यमातून पुढच्या पिढीचे ‘स्टारलिंक व्हर्जन ३’ (Starlink V3) उपग्रह अंतराळात पाठवण्यात आले. सब-ऑर्बिटल फ्लाईट असल्यामुळे, या उपग्रहांनी वातावरणात पुन्हा प्रवेश करण्यापूर्वी आपल्या सोलर ॲरे, कम्युनिकेशन अँटेना आणि लेझर लिंक्सची यशस्वी चाचणी केली.
रॅप्टर इंजिनचा रेकॉर्ड 'रिलाइट’: अंतराळात एका ‘रॅप्टर इंजिन'ला १४ सेकंदांसाठी पुन्हा सुरू (Re-ignite) करण्यात आले. अंतराळातील या इंजिनची आतापर्यंतची ही सर्वात मोठी 'बर्न टाईम' चाचणी आहे, जी भविष्यातील ऑर्बिटल मोहिमांसाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे. यशस्वी स्टेज सेपरेशन: सुपर हेव्ही बूस्टरपासून वेगळे झाल्यानंतर स्टारशिपच्या वरच्या भागाने आपल्या निश्चित सब-ऑर्बिटल मार्गावर (Trajectory) विनाअडथळा उड्डाण केले. ‘स्पेसएक्स’ चे मुख्य ध्येय जगातील सर्वात मोठ्या ‘स्टारशिप' रॉकेटला पूर्णपणे पुनरुपयोगी (Reusable) बनवणे हे आहे, जेणेकरून अंतराळ प्रवासाचा प्रचंड खर्च कमी करता येईल.
हे यश ‘स्पेसएक्स' च्या अनेक मोठ्या प्रकल्पांसाठी अत्यंत निर्णायक ठरेल: मोठे स्टारलिंक उपग्रह कक्षेत यशस्वीरीत्या प्रस्थापित करणे. नासाच्या ‘आर्टेमिस' मोहिमेअंतर्गत मानवाला पुन्हा एकदा चंद्रावर उतरवणे. मोहीम यशस्वी झाल्यानंतर आता ‘स्पेसएक्स' चे अभियंते प्रक्षेपण, स्टेज सेपरेशन, उपग्रह तैनाती (Satellite Deployment), इंजिनची कामगिरी आणि री-एंट्रीदरम्यान मिळालेल्या डेटाचा सखोल अभ्यास करतील. कंपनी लवकरच या चाचणीचा सविस्तर अहवाल जारी करेल, ज्याच्या आधारे पुढील स्टारशिप उड्डाणे आणखी सुधारेल आणि अधिक सक्षम केली जातील.
