चमोली (उत्तराखंड) : उत्तराखंडच्या कुशीत वसलेले आणि युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थळांमध्ये स्थान मिळवलेले ‘व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्स’ (फुलांची दरी) हे जगभरातील निसर्गप्रेमी आणि ट्रेकर्ससाठी एक स्वर्गासारखे ठिकाण आहे. हिमालयाच्या उंच पर्वतरांगांमध्ये पसरलेली ही नैसर्गिक फुलबाग आहे, जिथे वर्षातील विशिष्ट महिन्यांत हजारो प्रकारच्या दुर्मीळ आणि सुंदर फुलांचा बहर पाहायला मिळतो.
उत्तराखंडमधील चमोली जिल्ह्यात, नंदादेवी राष्ट्रीय उद्यानाच्या परिसरात समुद्रसपाटीपासून सुमारे ३,६५० मीटर (११,९७५ फूट) उंचीवर हे खोरे वसलेले आहे. पुष्पवती नदीच्या खोऱ्यात पसरलेल्या या सुंदर परिसराचा शोध १९३१ मध्ये ब्रिटिश पर्वतारोहक आणि निसर्गप्रेमी फ्रँक एस. स्मिथ यांनी लावला होता. ते जेव्हा एका मोहिमेवरून परतत असताना रस्ता चुकले, तेव्हा या फुलांच्या अफाट सौंदर्याने त्यांना इतके भुरळ घातली की त्यांनी पुढे यावर ‘व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्स’ नावाचे प्रसिद्ध पुस्तकही लिहिले. या खोऱ्याचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे येथे मानवी हस्तक्षेपाविना नैसर्गिकरीत्या उगवणारी शेकडो प्रजातींची रंगीबेरंगी फुले आहेत.
यामध्ये प्रामुख्याने ब्रह्मकमल (उत्तराखंडचे राज्य फूल), ब्लू पॉपी, प्राईम्युला, लिली, मार्गोनिफ आणि डेझी यांसारख्या अनेक औषधी आणि सुंदर फुलांचा समावेश होतो. जुलै ते सप्टेंबर या पावसाळ्याच्या तीन महिन्यांत येथील बर्फ वितळल्यानंतर ही संपूर्ण दरी वेगवेगळ्या रंगांच्या नैसर्गिक गालिचासारखी नटून जाते. येथील हवामानात सतत होणाऱ्या बदलांमुळे या फुलांचे रंग आणि टप्पे बदलत राहतात, ज्यामुळे प्रत्येक वेळी येथे एक नवीनच सौंदर्य अनुभवायला मिळते. फक्त फुलांसाठीच नव्हे, तर येथील समृद्ध वन्यजीवांसाठीही हे क्षेत्र ओळखले जाते. येथे हिमालयातील दुर्मीळ प्रजातीचे हिमबिबट्या, कस्तुरी मृग, लालसर रंगाचे कोल्हे आणि विविध प्रकारची सुंदर फुलपाखरे व पक्षी पाहायला मिळतात.
