नवी दिल्‍ली : मूत्राशयाच्या कर्करोगाचे निदान करण्यासाठी आता केवळ लघवीच्या नमुन्याचा वापर करता येऊ शकतो का, यावर संशोधक काम करत आहेत. या दिशेने विकसित करण्यात आलेल्या नव्या चाचणीने आशादायक निष्कर्ष दिले आहेत. लघवीतील सूक्ष्म जनुकीय रेणूंचे विश्लेषण करून कर्करोगाची चिन्हे शोधणाऱ्या या चाचणीने अभ्यासातील ९५ टक्के कर्करोगग्रस्त रुग्णांची ओळख पटवली. विशेष म्हणजे, सुरुवातीच्या टप्प्यातील कर्करोगही या चाचणीद्वारे शोधता आल्याचे संशोधनात दिसून आले.
नेचर मेडिसिन या नियतकालिकात प्रकाशित झालेला हा अभ्यास संकल्पनेच्या पडताळणीच्या (प्रूफ ऑफ कॉन्सेप्ट) स्वरूपाचा आहे. संशोधकांनी कर्करोगग्रस्त रुग्ण आणि निरोगी व्यक्ती अशा एकूण ५१५ जणांच्या नमुन्यांचे विश्लेषण केले. त्यातून या चाचणीची कर्करोग ओळखण्याची क्षमता ९५ टक्के असल्याचे आढळले.
डीएनएऐवजी आरएनएवर लक्ष
सामान्यतः ‘लिक्विड बायोप्सी’ चाचण्यांमध्ये रक्तातील ट्यूमरमधून बाहेर पडणाऱ्या डीएनएचे विश्लेषण केले जाते. मात्र, नव्या तंत्रात लघवीतील आरएनए रेणूंवर लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे. आरएनए हा पेशींमधील जनुकीय माहिती वाहून नेणारा रेणू आहे. कोणती जनुके सक्रिय आहेत आणि पेशींचे कार्य कशा प्रकारे सुरू आहे, याची माहिती त्यातून मिळते. कर्करोगाच्या पेशींमध्ये सामान्य पेशींच्या तुलनेत जनुकांच्या कार्यपद्धतीत बदल होऊ शकतात. या बदलांचे संकेत आरएनएच्या विश्लेषणातून शोधण्याचा प्रयत्न या चाचणीत करण्यात आला आहे.
मूत्राशयाच्या कर्करोगाच्या निदानासाठी सध्या काही रुग्णांना सिस्टोस्कोपीसारख्या शरीरात उपकरण घालून कराव्या लागणाऱ्या तपासण्यांना सामोरे जावे लागते. अशा परिस्थितीत लघवीच्या नमुन्यावर आधारित चाचणी प्राथमिक निदानासाठी उपयुक्त ठरू शकते, अशी अपेक्षा आहे. मात्र, उपलब्ध माहिती ही प्राथमिक संशोधनाच्या निष्कर्षांपुरती मर्यादित आहे. ९५ टक्के निदानक्षमता म्हणजे प्रत्येक व्यक्तीमध्ये चाचणी तितकीच अचूक ठरेल, असे नाही. ही चाचणी नियमित वैद्यकीय वापरासाठी उपलब्ध आहे किंवा सिस्टोस्कोपीची जागा घेऊ शकते, असेही अद्याप सिद्ध झालेले नाही.