माद्रिद : आर्किओजेनेटिक्स (प्राचीन जनुकीय अभ्यास) या क्षेत्रात शास्त्रज्ञांना एक अभूतपूर्व यश आले आहे. स्पेन आणि पोर्तुगालमधील गुहांच्या खडकाळ भिंतींवरून शास्त्रज्ञांनी २,००० वर्षांपेक्षा जास्त जुने मानवी डीएनए यशस्वीरित्या मिळवले आहे. ‘फर्स्ट आर्ट’ प्रकल्पाचा भाग असलेल्या या संशोधनाचे नेतृत्व कॅसेरेस येथील एका आंतरराष्ट्रीय शास्त्रज्ञांच्या पथकाने केले आहे.
गुहेच्या भिंती आता ‘जैविक अभिलेखागार’
आतापर्यंत प्राचीन डीएनए मिळवण्यासाठी शास्त्रज्ञांना मानवी हाडे, दात किंवा गुहेतील माती यावर अवलंबून राहावे लागत होते. परंतु, या नव्या शोधामुळे गुहेच्या भिंतीदेखील हजारो वर्षांपूर्वीच्या मानवी हालचालींचे पुरावे जतन करणारे एक ‘जैविक अभिलेखागार’ (बायोलॉजिकल आकाईव्ह) असू शकतात, हे पहिल्यांदाच सिद्ध झाले आहे. विशेष म्हणजे, गुहेतील ज्या भागांवर प्राचीन चित्रकला नव्हती, अशा साध्या भिंतींवरूनही मानवी डीएनएचे नमुने गोळा करण्यात शास्त्रज्ञांना यश आले. या संशोधनातून गोळा केलेल्या नमुन्यांमध्ये तीन महिला, एक पुरुष आणि एका अज्ञात व्यक्तीचे डीएनए सापडले असून, यामुळे त्या काळातील लोकसंख्येची रचना समजण्यास मदत होईल.
संशोधनाचे भविष्य आणि महत्त्व
हा शोध पुरातत्त्वशास्त्रासाठी एका नव्या युगाची सुरुवात मानला जात आहे. ज्या ऐतिहासिक ठिकाणी मानवी अवशेष किंवा हाडे सापडत नाहीत, तिथे या अत्यंत कमी आक्रमक अशा ‘वॉल-सॅम्पलिंग’ पद्धतीचा वापर करून प्राचीन मानवाचा अभ्यास करता येईल. जगातील इतर भागांतील प्राचीन गुहा आणि तेथील चित्रकलेला कोणताही धक्का न लावता, तिथल्या मानवी स्थलांतराचा आणि संस्कृतीचा इतिहास उलगडणे आता शक्य होणार आहे.
