वॉशिंग्टन : आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावरील रशियन नियंत्रणाखालील भागामध्ये हवेची गळती झाल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे. शुक्रवारी या समस्येमुळे स्थानकावरील पाच अंतराळवीरांना तातडीने 'स्पेसएक्स क्रू ड्रॅगन' या जोडलेल्या अंतराळ जहाजात आसरा घ्यावा लागला. आपत्कालीन परिस्थितीत पृथ्वीवर परत जाण्यासाठी सज्ज राहण्याच्या उद्देशाने 'नासा'ने हा आदेश दिला होता.
या पाच अंतराळवीरांमध्ये 'क्रू-१२' मोहिमेतील जेसिका मायर, जॅक हॅथवे, सोफी अडेनोट (युरोपियन स्पेस एजन्सी), रशियन अंतराळवीर आंद्रेई फेद्याएव्ह आणि सोयुझ यानाने आलेले ख्रिस विल्यम्स यांचा समावेश होता. हे सर्वजण सुमारे ४ मीटर रुंद असलेल्या कॅप्सूलमध्ये एकत्र जमले होते.
रशियन स्पेस एजन्सी 'रॉस्कोसमोस'ने हवेची गळती शोधण्यासाठी आणि ती रोखण्यासाठी एका ब्रॅकेटला कापण्याची योजना आखली होती. मात्र, नासाच्या मते, यामुळे मुख्य रचनेला मोठा धोका निर्माण होऊ शकला असता आणि 'कॅटास्ट्रॉफिक फेल्युअर' (मोठी दुर्घटना) होण्याची शक्यता होती. त्यामुळे सुरक्षेचा उपाय म्हणून अंतराळवीरांना तातडीने सुरक्षित ठिकाणी हलवण्यात आले. सुदैवाने, रशियाने ही दुरुस्ती तात्पुरती स्थगित केल्यामुळे काही वेळाने हा अलर्ट मागे घेण्यात आला.
रशियन भागातील 'झ्वेझदा' मॉड्यूल आणि डॉकिंग हॅचमधील बोगद्यात २०१९ पासून सूक्ष्म तडे आणि गळतीची समस्या आहे. अलीकडेच या गळतीचे प्रमाण दिवसाला २ पाऊंड इतके वाढल्याचे समोर आले. हे तडे इतके लहान आहेत की ते उघड्या डोळ्यांनी दिसत नाहीत आणि तिथे अनेक पाईपलाईन्स असल्यामुळे दुरुस्ती करणे कठीण जात आहे.
गेल्या २५ वर्षांहून अधिक काळ कार्यरत असलेले हे अंतराळ स्थानक आता जुने झाले आहे. नासाने २०३० पर्यंत हे स्थानक सुरू ठेवण्याची तयारी दर्शवली असली, तरी रशियाने २०२८ नंतर सोडून जाण्याचे संकेत दिले आहेत. अशा परिस्थितीत अमेरिकेच्या राष्ट्रीय सुरक्षेसाठी आणि आगामी 'आर्टेमिस' चंद्रावरील मोहिमेच्या तयारीसाठी अंतराळात स्वतःचे अस्तित्व टिकवून ठेवण्याचे मोठे आव्हान नासासमोर उभे ठाकले आहे.
