शिखांची सर्वोच्च धार्मिक संस्था असणार्या अकाली तख्तने धार्मिक गैरवर्तनासाठी दोषी जाहीर केलेले सुखबीर सिंग बादल यांनी शिरोमणी अकाली दलाच्या अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला आहे. पाच वेळा पंजाबचे मुख्यमंत्री राहिलेले दिवंगत प्रकाश सिंग बादल यांचे पुत्र 62 वर्षीय सुखबीर सिंग बादल यांच्या राजीनाम्यामुळे पक्षप्रमुखपदाच्या निवडणुकीचा रस्ता मोकळा झाला आहे. पंजाबच्या राजकारणातील जाणकार या राजीनाम्याला सुखबीर सिंग बादल यांचा मास्टर स्ट्रोक मानत आहेत.
शिरोमणी अकाली दलाचे अध्यक्ष सुखबीर सिंग बादल यांच्या राजीनाम्यानंतर 104 वर्षे जुन्या असणार्या या पक्षावरील संकट अधिक गडद झाले आहे. शिरोमणी अकाली दलाची स्थापना 14 डिसेंबर, 1920 रोजी झाली. काँग्रेसनंतरचा दुसरा सर्वात जुना पक्ष म्हणून या पक्षाची भारतीय राजकीय इतिहासात नोंद आहे. या पक्षाचे भूतकाळात अनेक वेळा विघटन झाले असून, अनेक नेत्यांनी स्वतःचे पक्षही स्थापन केले आहेत. 80 च्या दशकात हा पक्ष अनेक भागांमध्ये विभागला गेला. हा तो काळ होता, जेव्हा राज्यात दहशतवाद शिगेला पोहोचला होता. त्यावेळी हा पक्ष अकाली दल लोंगोवाल आणि अकाली दल युनायटेडमध्ये विभागला गेला होता. सिमरनजित सिंग मान दलाचे अध्यक्ष असताना ही फूट पडली. लोंगोवाल गटाचे नेतृत्व संत हरचरण सिंग लोंगोवाल यांच्याकडे होते, तर अकाली दल युनायटेडचे नेतृत्व जोगिंदर सिंग यांच्याकडे होते. 20 ऑगस्ट, 1985 रोजी लोंगोवाल यांचे निधन झाले. त्यानंतर या पक्षाचे नेतृत्व सुरजित सिंग बर्नाला यांच्याकडे आले आणि 8 मे, 1986 रोजी ते शिरोमणी अकाली दल (बर्नाला) आणि शिरोमणी अकाली दल (बादल) मध्ये विभाजित झाले. एवढेच नाही, तर 1987 मध्ये एसएडीची तीन गटांत विभागणी झाली. पहिला बर्नाला ग्रुप, दुसरा बादल ग्रुप आणि तिसरा जोगिंदर सिंग ग्रुप. 8 मे, 1986 रोजी बादल ग्रुप, युनायटेड आणि अकाली ग्रुप, सिमरनजित सिंग ग्रुप आणि जोगिंदर ग्रुप एकमेकांमध्ये विलीन झाले, तर तीन वर्षांनी 15 मार्च, 1989 रोजी अकाली दल लोंगोवाल, अकाली दल (मान) आणि अकाली दल (जगदेव सिंग तलवंडी) एकमेकांमध्ये विलीन झाले. यानंतर अकाली दल (बादल) चे सिमरनजित सिंग मान यांनी वेगळा पक्ष स्थापन केला. त्याला अकाली दल (अमृतसर) असे म्हणतात. हा गट आजही सक्रिय आहे. इतर गटांनी अकाली दल (पंथक) स्थापन केले, जे फार काळ काम करत नव्हते.
सुखबीर सिंग बादल यांनी राजकीय प्रवासाला मध्यवर्ती राजकारणातून सुरुवात केली; पण ते पंजाबच्या राजकारणात सक्रिय राहिले. शिरोमणी अकाली दल सध्या ज्या अभूतपूर्व संकटातून जात आहे, ते पाहता या पक्षाचे नेतृत्व बादल कुटुंबातील सदस्याकडे राहणार की बाहेरच्या नेत्याकडे पक्षाचे नेतृत्व राहणार, असे अनेक प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. बादल यांचा हा निर्णय पक्षाच्या नेतृत्वाच्या एका वर्गाने केलेल्या बंडादरम्यान आला आहे आणि त्यांनी शीख धर्मातील धार्मिक अधिकाराचे मुख्य स्थान असलेल्या अकाल तख्तला धार्मिक गैरवर्तनाच्या आरोपांबद्दल त्वरित निर्णय घेण्याची विनंती केली होती. हे आरोप 2007 आणि 2017 दरम्यान झालेल्या कथित चुकांशी संबंधित आहेत, ज्याने पंथाच्या प्रतिमेला गंभीरपणे नुकसान पोहोचविले आहे आणि शीख हितसंबंधांना हानी पोहोचविली आहे. सुखबीर सिंग बादल यांच्या राजीनाम्याने अकाली दलाला एका रस्त्यावर उभे केले आहे, कारण 1996 पासून ते या पक्षाचे कुटुंबप्रमुख होते. बादल यांना सतत आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे, कारण पक्षाचा प्रभाव झपाट्याने कमी होत आहे. जुलैमध्ये बीबी जागीर कौर, परमिंदर सिंग धिंडसा, गुरप्रताप सिंग आणि प्रेमसिंग चंदूमाजरा यांच्यासह वरिष्ठ नेत्यांनी ‘अकाली दल सुधर लहर’ या नावाने वेगळा गट स्थापन केला आणि या गटाच्या तक्रारीवरून अकाल तख्त हटवण्यात आला. सुखबीर सिंग बादल यांना पगारदार घोषित करण्यात आले. अकाल तख्तनेही त्यांना राजकीय कार्यात भाग घेण्यास बंदी घातली होती. शिरोमणी गुरुद्वारा व्यवस्थापन समितीचे अध्यक्ष असलेले प्रकाश सिंग बादल आणि गुरचरण सिंग तोहरा यांच्यात अकाली दलाच्या राजकारणात वर्षानुवर्षे संघर्ष आहे.
