

- मुरलीधर कुलकर्णी
गाझा पट्टीमध्ये सुरू असलेल्या दीर्घकाळच्या संघर्षामुळे आधीच बेघर झालेले लाखो नागरिक सध्या एका नव्या आणि अधिक भीषण संकटाचा सामना करत आहेत. युद्धाच्या विनाशातून कसेतरी वाचलेले हे नागरिक आता हिवाळ्यातील मुसळधार पाऊस, पूर आणि कडाक्याच्या थंडीच्या कचाट्यात सापडले आहेत. अलीकडच्या काही दिवसांत पडलेल्या मुसळधार पावसामुळे विस्थापितांचे हजारो तंबू पूर्णपणे पाण्याखाली गेले आहेत, ज्यामुळे या हतबल लोकांच्या जगण्याचा संघर्ष अधिकच तीव्र झाला आहे. अन्नाची आणि सुरक्षेची रोजच धडपड करणाऱ्या या लोकांवर आता निसर्गाचा कोप ओढवला असून, त्यांची ही स्थिती मानवी संवेदनशीलतेला हादरवून सोडणारी आहे.
मुसळधार पाऊस आणि वादळांमुळे तात्पुरत्या छावण्यांची पूर्णपणे दुरवस्था झाली असून लोकांचे अंगावरील कपडे, ब्लँकेट्स आणि मोजकी भांडी पाण्यात भिजून नष्ट झाली आहेत. कडाक्याच्या थंडीत ही कुटुंबे विशेषतः लहान बाळे, वृद्ध आणि महिला पूर्णपणे उघड्यावर पडली आहेत. काही भागांमध्ये सततच्या पावसामुळे वाळूचे ढिगारे आणि तात्पुरत्या भिंती कोसळल्याच्या दुर्दैवी घटना घडल्या असून, त्यात निष्पाप मुलांना प्राण गमवावा लागला आहे. हक्काचे घर नाही आणि डोक्यावर सुरक्षित छत नाही, अशा स्थितीत हे विस्थापित नागरिक प्रत्येक क्षण भीतीत जगत आहेत.
या बिकट परिस्थितीमुळे गाझामध्ये आरोग्यविषयक आणीबाणी ओढवली असून जागतिक आरोग्य संघटनेने याविषयी तीव्र चिंता व्यक्त केली आहे. तलावांसारखे साचलेले पुराचे पाणी, दमट हवामान आणि गर्दीच्या निवाऱ्यांमध्ये हवा खेळती न राहिल्याने जीवाणू आणि बुरशीची वाढ वेगाने होत आहे. परिणामी, लोकांमध्ये तीव्र श्वसनविकारांचे आजार झपाट्याने पसरत आहेत. लहान मुलांमध्ये सर्दी, खोकला आणि न्यूमोनिया यांसारख्या आजारांनी थैमान घातले असून औषधोपचारांअभावी रुग्णांचे मोठे हाल होत आहेत. दूषित पाणी आणि अस्वच्छतेमुळे साथीचे आजार वेगाने पसरण्याचा धोका निर्माण झाला असून, आधीच कोलमडलेली वैद्यकीय यंत्रणा या संकटाचा सामना करताना हतबल ठरली आहे.
मानवतावादी संस्था आणि आंतरराष्ट्रीय संघटना या विस्थापितांपर्यंत मदत पोहोचवण्याचा अटोकाट प्रयत्न करत आहेत. परंतु, सीमांवरील कडक निर्बंध, सुरक्षा प्रश्न आणि लॉजिस्टिक अडचणींमुळे हवामानरोधक ताडपत्री, उबदार तंबू, ब्लँकेट्स आणि आवश्यक वैद्यकीय साहित्य वेळेवर गाझामध्ये दाखल होत नाही. या मदतीच्या अभावामुळे हिवाळ्यातील या कडाक्याच्या थंडीत लोकांचे जीवन पूर्णपणे असह्य झाले आहे. युद्धजन्य परिस्थितीच्या वेदनेसोबतच आता निसर्गाची ही वक्रदृष्टी गाझावासीयांसाठी मृत्यूचे सावट घेऊन आली आहे. सध्याची ही परिस्थिती केवळ एका भौगोलिक प्रदेशाची नसून ती संपूर्ण मानवतेच्या नैतिकतेची परीक्षा आहे. जागतिक समुदायाने तत्काळ पुढाकार घेऊन गाझामधील या विस्थापित लोकांपर्यंत तातडीची मानवी मदत, अन्न, वैद्यकीय साहाय्य आणि हिवाळ्यासाठी लागणाऱ्या वस्तू युद्धपातळीवर पोहोचवणे अत्यंत गरजेचे आहे. अन्यथा, बॉम्बफेकीमुळे वाचलेले अनेक जीव या थंडी, पूर आणि साथीच्या आजारांचे बळी ठरतील, ज्याची भरपाई कधीही भरून निघणार नाही.