मुरलीधर कुलकर्णी
ब्रिटनच्या राजकीय क्षितिजावर एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण आणि ऐतिहासिक सत्तांतर घडून आले असून, लेबर पार्टीचे ज्येष्ठ व अभ्यासू नेते अँडी बर्नहॅम यांनी ब्रिटनचे ५९ वे पंतप्रधान म्हणून अधिकृतपणे पदभार स्वीकारला आहे. कीर स्टार्मर यांनी अचानक दिलेल्या राजीनाम्यानंतर बकिंगहॅम पॅलेस येथे झालेल्या विशेष कार्यक्रमात बर्नहॅम यांनी ब्रिटनचे राजे किंग चार्ल्स तिसरे यांची भेट घेऊन पंतप्रधानपदाची शपथ घेतली. गेल्या काही वर्षांपासून ब्रिटनमधील महागाई, ढासळलेली अर्थव्यवस्था आणि अंतर्गत राजकीय अस्थिरता यांमुळे त्रस्त झालेल्या ब्रिटनच्या जनतेसाठी अँडी बर्नहॅम यांचे पंतप्रधान होणे हे नव्या आशेचा किरण मानले जात आहे. केंब्रिज विद्यापीठातील फिट्झविलियम कॉलेजमधून इंग्रजी विषयात पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केलेल्या बर्नहॅम यांची कौटुंबिक पार्श्वभूमी अतिशय साधी आणि अभ्यासू राहिलेली आहे. पत्नी मॅरी-फ्रान्स व्हॅन हील आणि तीन मुलांसह राहणारे बर्नहॅम हे सुरुवातीपासूनच एक कुटुंबवत्सल आणि जमिनीवरचे नेते म्हणून ओळखले जातात.
बर्नहॅम यांचा राजकीय प्रवास अत्यंत रंजक आणि चढ-उतारांनी भरलेला आहे. २००१ मध्ये ‘ली’ मतदारसंघातून खासदार म्हणून निवडून येत त्यांनी आपल्या प्रत्यक्ष राजकीय कारकिर्दीला सुरुवात केली. पुढे गॉर्डन ब्राऊन यांच्या मंत्रिमंडळात त्यांनी संस्कृती, माध्यम व क्रीडामंत्री आणि नंतर आरोग्यमंत्री म्हणून उत्तम कामगिरी बजावली; मात्र त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीतील सुवर्णकाळ २०१७ मध्ये सुरू झाला, जेव्हा त्यांनी ग्रेटर मँचेस्टरच्या महापौरपदाची सूत्रे हाती घेतली. २०१७ ते २०२६ या काळात महापौर म्हणून त्यांनी केलेले कार्य ब्रिटनच्या आधुनिक राजकारणात आदर्श मानले जाते. विशेषतः कोव्हिड-१९च्या भीषण साथीच्या काळात जेव्हा उत्तर इंग्लंडमधील व्यापारी आणि नागरिकांवर आर्थिक संकट ओढवले होते, तेव्हा त्यांनी लंडन येथील केंद्र सरकारच्या धोरणांविरोधात ठाम भूमिका घेतली. उत्तर ब्रिटनच्या नागरिकांच्या हक्कासाठी केंद्र सरकारशी थेट संघर्ष करणाऱ्या बर्नहॅम यांना यामुळेच जनतेने प्रेमाने 'किंग इन द नॉर्थ' ही उपाधी दिली. मँचेस्टरची वाहतूक व्यवस्था सार्वजनिक नियंत्रणात आणून ती अधिक सक्षम करणे आणि शहराचा आर्थिक कायापालट करणे यामुळे त्यांची लोकप्रियता देशभरात प्रचंड वाढली.
जून २०२६ मध्ये मेकरफिल्ड मतदारसंघातून संसदेत पुनरागमन केल्यानंतर आणि कीर स्टार्मर यांच्या राजीनाम्यानंतर लेबर पक्षाने त्यांच्यावर बिनविरोध विश्वास दाखवत पक्षनेतेपदी व देशाच्या पंतप्रधानपदी त्यांची निवड केली. पदभार स्वीकारताच त्यांनी आपल्या आक्रमक आणि लोककल्याणकारी धोरणांची झलक दाखवण्यास सुरुवात केली आहे. महागाईचा फटका बसलेल्या नागरिकांना दिलासा देण्यासाठी घरगुती विजेच्या बिलांवरील कर कपात करण्याचा मोठा निर्णय त्यांनी घेतला आहे.
याशिवाय, अब्जावधी पौंड खर्चाची प्रस्तावित डिजिटल आयडी योजना रद्द करून तो निधी देशातील बेघर समस्या निवारण्यासाठी आणि नागरिकांच्या मूलभूत गरजांवर खर्च करण्याची घोषणा त्यांनी केली आहे. येत्या १० वर्षांत देशाची अर्थव्यवस्था बळकट करण्याचे आणि सामाजिक दरी मिटवण्याचे मुख्य ध्येय त्यांनी ठेवले आहे. एक अभ्यासू, संयमी पण तितकेच कणखर नेतृत्व म्हणून अँडी बर्नहॅम यांच्याकडून ब्रिटनच्या जनतेला आणि जागतिक समुदायाला मोठ्या अपेक्षा आहेत.
