वाशीम - पावसाने गेल्या ४५ दिवसापासून पुन्हा एकदा दडी मारल्याने वाशीम जिल्ह्यावर संभाव्य जलसंकटाचे सावट गडद होत आहे. ऑगस्टनंतर पावसात मोठा खंड पडल्याने खरीप पिकांसोबतच आगामी काळातील पिण्याच्या पाण्याची चिंता वाढली आहे. राज्यातील अनेक भागांत २० दिवसांहून अधिक पावसाचा खंड नोंदविण्यात आला आहे. विदर्भातीलही अनेक तालुके त्याच्या परिणामांना सामोरे जात आहेत.
वाशीम जिल्ह्यातील परिस्थिती यापूर्वीच चिंताजनक राहिली आहे. यंदाच्या उन्हाळ्यात जिल्ह्यातील ६९ गावांमध्ये अधिकृत पाणीटंचाई निर्माण झाली होती. विहिरी व कूपनलिकांची पाणीपातळी खालावल्याने प्रशासनाला टँकर तसेच पर्यायी जलस्रोतांचा आधार घ्यावा लागला होता.
पावसाचा खंड ठरतोय धोक्याची घंटा
ऑगस्टमध्ये काही भागात पाऊस झाल्याने जलसाठ्यांना काही प्रमाणात दिलासा मिळाला होता. मात्र जिल्ह्यातील अनेक लघु प्रकल्पांची पातळी अपेक्षित प्रमाणात वाढली नसल्याचे यापूर्वीच्या अहवालांतून समोर आले होते. शहराच्या पाणीपुरवठ्यासाठी महत्त्वाच्या एकबुर्जी प्रकल्पाच्या जलसाठ्याबाबतही चिंता व्यक्त करण्यात आली होती.
जिल्ह्याचा सरासरी वार्षिक पाऊस सुमारे ७९८.७ मिमी आहे. मात्र पावसाचे दिवस, त्यातील खंड आणि पावसाचे असमान वितरण यामुळे केवळ पावसाची एकूण आकडेवारी पुरेशी ठरत नाही. भूजलपातळी आणि जलसाठ्यांच्या पुनर्भरणासाठी दमदार व सातत्यपूर्ण पावसाची आवश्यकता आहे.
शेतीपाठोपाठ पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्न
पावसाचा खंड आणखी वाढल्यास त्याचा थेट परिणाम खरीप पिकांवर होण्याबरोबरच भूजलपातळीवरही होण्याची शक्यता आहे. विहिरी, बोअरवेल आणि हातपंपांवर अवलंबून असलेल्या गावांमध्ये पाणीटंचाई निर्माण होऊ शकते. ग्रामीण भागात जनावरांसाठी पाणी आणि चाऱ्याचा प्रश्नही गंभीर होण्याची शक्यता आहे.
प्रशासनासमोर नियोजनाचे आव्हान
संभाव्य पाणीटंचाईच्या पार्श्वभूमीवर प्रशासनाने आतापासूनच गावनिहाय जलस्रोतांचा आढावा, उपलब्ध पाणीसाठ्याचे नियोजन, बंद पडलेल्या जलस्रोतांची दुरुस्ती, विहिरींचे पुनर्भरण आणि आवश्यकतेनुसार टँकरचे नियोजन करण्याची गरज आहे. पावसाने आगामी काळात साथ दिली नाही, तर सध्याचे जलसाठे किती दिवस पुरतील, हा प्रश्न आता नागरिकांसमोर उभा राहिला आहे. त्यामुळे पाणी वाचवा, जलस्रोतांचे संवर्धन करा आणि संभाव्य टंचाईसाठी प्रशासनाने तातडीने कृती आराखडा तयार करावा, अशी मागणी नागरिकांमधून होत आहे. “पाऊस आला तर संकट टळेल; मात्र पावसाने पुन्हा पाठ फिरवली तर जिल्ह्यात पाणीबाणीची परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.”
