

नाशिक (पुढारी वृत्तसेवा):
जिल्ह्यातील १३ तालुके दुष्काळी जाहीर करण्यात आले असून, या तीव्र पाणीटंचाईचा थेट फटका आता रब्बी हंगामातील पेरण्यांना बसू लागला आहे. सिंचनासाठी पाण्याची उपलब्धता नसल्याने यंदा रब्बीच्या क्षेत्रात मोठी घट होण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे.
या दुष्काळीची सर्वाधिक झळ 'कांद्याचे आगार' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या नाशिक जिल्ह्याच्या कांदा उत्पादनाला बसून, अपुऱ्या पाण्यामुळे कांदा लागवडीत लक्षणीय घट झाली आहे.
जिल्ह्यात पावसाने दिलेली ओढ आणि धरणामधील घटता पाणी पातळीमुळे शेतकरी मोठ्या संकटात सापडला आहे.
शासनाने जिल्ह्यातील १३ तालुक्यांमध्ये दुष्काळ जाहीर केला असला, तरी जमिनीतील ओलावा संपल्याने आणि विहिरींनी तळ गाठल्याने रब्बी हंगामाचे संपूर्ण नियोजन कोलमडले आहे. गहू, हरभरा आणि ज्वारी यांसारख्या मुख्य रब्बी पिकांच्या पेरण्या खोळंबल्या असून, पाण्याअभावी यंदा पेरणीचे सरासरी क्षेत्र निम्नयावर येण्याची भीती कृषी क्षेत्रातील तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे.
जिल्ह्यातील रब्बीचे सरासरी ७.११ लाख क्षेत्र (क्यात प्रामुख्याने रब्बी पिकांचा समावेश होतो) आणि तब्बल २.२५ लाख हेक्टरवर होणारी उन्हाळ कांद्याची विक्रमी लागवड या दोन्हीवर प्रचंड परिणाम होण्याचे चिन्ह आहेत. गेल्या दहा वर्षातील आकडेवारी आणि इतिहासाचा विचार करता, रब्बीच्या पेरण्यांमध्ये आणि कांदा लागवडीत पूर्वी कधीही इतकी प्रचंड मोठी घट नोंदवली गेलेली नाही; त्यामुळे या अभूतपूर्व घसरणीने शेतकरी वर्गसह कृषी प्रशासनाची चिंता वाढवली आहे.
तालुकालागवड झालेले क्षेत्र (हेक्टरमध्ये)
मालेगाव ५ हजार २८१
बागलाण ६ हजार ४५८
कळवण ५५२
देवळा ९ हजार ७६३
नांदगाव ५ हजार २९
निफाड ९१०
सिन्नर १ हजार १७
येवला ६ हजार ५४०
चांदवड ११ हजार ६६३
नाशिक जिल्ह्याची अर्थव्यवस्था प्रामुख्याने कांदा पिकावर अवलंबून असते. मात्र, दुष्काळी परिस्थितीमुळे कांदा उत्पादक शेतकरी हवालदिल झाला आहे. जिल्ह्यात दरवर्षी सरासरी २.२५ लाख हेक्टरवर उन्हाळ कांद्याची विक्रमी लागवड होते; मात्र पाणीटंचाईमुळे यंदा हे क्षेत्र सुमारे दीड लाख हेक्टरपर्यंतच मर्यादित राहण्याचा अंदाज आहे.
कृषी विभागाच्या आकडेवारीनुसार, जिल्ह्यात आतापर्यंत केवळ ४७ हजार २९३ हेक्टरवर उशिरा खरीप (रंगडा) कांद्याची लागवड होऊ शकली आहे. गतवर्षी याच कालावधीत ५२ हजार ४३८ हेक्टरवर कांदा लागवड झालेली होती. दरवर्षांच्या तुलनेत हा आकडा अत्यंत कमी आहे. पाणीटंचाईमुळे अनेक शेतकऱ्यांनी कांद्याचे रोपे तयार असूनही लागवड करणे टाळले आहे, तर काहींनी पाण्याभावी पिके सोडून देण्याचा निर्णय घेतला आहे. उशिरा खरीप लागवड घटल्याचा परिणाम आगामी काळातील उन्हाळी कांद्याच्या लागवडीवर आणि एकूणच বাজারের आवकेवर होणार आहे.