मुंबई: घरात अतिरिक्त रोख रक्कम किंवा सोने ठेवणे पूर्णपणे सुरक्षित आहे, असा विश्वास अनेक वर्षांपासून भारतातील लोकांचा आहे. काहीजण आपली बचत लॉकरमध्ये ठेवणे पसंत करतात. तर काहीजण दागिन्यांमध्ये किंवा रोख व्यवहारांमध्ये गुंतवणूक करतात आणि त्याची माहिती त्यांच्या कर नोंदींमध्ये योग्यरीत्या देत नाहीत.
पण आता आयकर विभाग लपवलेल्या मालमत्ता आणि संशयास्पद व्यवहारांवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे. त्यामुळे लपवलेली रोख रक्कम, सोने, दागिने किंवा गुंतवणूक भविष्यात एक गंभीर समस्या बनू शकते.
सध्याच्या कर नियमांनुसार, आयकर विवरणपत्रात योग्यरित्या घोषित न केलेल्या कोणत्याही मालमत्तेवर मोठा कर आणि दंड आकारला जाऊ शकतो. काही प्रकरणांमध्ये, एकूण कराची रक्कम 86% पर्यंत असू शकते. त्यामुळे अचूक नोंदी ठेवणे आणि कर नियमांचे पालन करणे पूर्वीपेक्षा अधिक महत्त्वाचे झाले आहे.
आयकर कायद्याचे कलम 115 अशा प्रकरणांवर विशेष कर आकारते, जिथे एखाद्या व्यक्तीचे उत्पन्न, रोख रक्कम, गुंतवणूक, दागिने किंवा खर्च स्पष्टपणे आणि कायदेशीररित्या जाहीर केले जाऊ शकत नाहीत.
यामध्ये कलम 68, 69, 69अ, 69ब, 69क आणि 69ड अंतर्गत येणाऱ्या प्रकरणांचा समावेश आहे. यामध्ये अघोषित रोख रक्कम, अघोषित गुंतवणूक, सोने आणि दागिने, हिशोबात नसलेला खर्च आणि हुंडी व्यवहार यांसारख्या गोष्टींचा समावेश आहे.
एखाद्या व्यक्तीने आपल्या अघोषित उत्पन्नाचा स्रोत सिद्ध केला तरीही त्यांना 60 टक्के मूळ कर भरावा लागू शकतो. यावर 25 टक्के अधिभार आणि 4 टक्के उपकर आकारला जातो. यामुळे एकूण कर 78 टक्क्यांपर्यंत पोहोचतो. उदाहरणार्थ, एखाद्या व्यक्तीचे अघोषित उत्पन्न 1 कोटी रुपये असल्याचे आढळले, तर त्यांना 78 लाख रुपये कर भरावा लागू शकतो.
सरकारने अर्थसंकल्पात अद्ययावत आयटीआर संदर्भातील नियम शिथिल केले आहेत. करदाते आता पुनर्मूल्यांकनाची नोटीस मिळाल्यानंतरही अद्ययावत आयटीआर दाखल करू शकतात. काही प्रकरणांमध्ये त्यांनी त्यांच्या अद्ययावत आयटीआरमध्ये अघोषित उत्पन्नाचा खुलासा केला आणि त्याचा वैध स्रोत सांगितला, तर त्यांना दंडात्मक करांपासून दिलासा मिळू शकतो. मात्र, अशा प्रकरणांमध्ये कोणतीही कर कपात उपलब्ध नाही.
उत्पन्नाचा स्रोत उघड न केल्यास 86 टक्क्यांपर्यंत कर
एखादी व्यक्ती उत्पन्न किंवा मालमत्तेचा कायदेशीर स्रोत सिद्ध करू शकली नाही, तर अतिरिक्त दंड देखील आकारला जाऊ शकतो. अशा परिस्थितीत, कर आणि दंडासह वसूल केलेली एकूण रक्कम 85.8 टक्क्यांपर्यंत पोहोचू शकते. याचा अर्थ असा की, 1 कोटींच्या अघोषित उत्पन्नावर तुम्हाला 85.8 लाख रुपयांपर्यंत कर आणि दंड भरावा लागू शकतो.
घरी किती रक्कम ठेवणे कायदेशीर?
नियमांनुसार, घरी रोख रक्कम ठेवण्यावर कोणतीही निश्चित मर्यादा नाही. मात्र, रोख रकमेचा एक कायदेशीर स्रोत असणे आवश्यक आहे. आयकर विभागाने चौकशी केली, तर तुम्हाला हे पैसे कुठून आले हे स्पष्ट करावे लागेल. रोख रक्कम आयटीआर मध्ये घोषित केली नसेल, तर विभाग ते अघोषित उत्पन्न मानू शकतो.
किती सोने ठेवता येते?
विवाहित महिलांना 500 ग्रॅमपर्यंत सोने ठेवण्याची परवानगी आहे. अविवाहित महिला 250 ग्रॅमपर्यंत सोने ठेवू शकतात. तर पुरुषांसाठी ही मर्यादा 100 ग्रॅम आहे. सोन्याचे प्रमाण या मर्यादेत असल्यास खरेदीचे दस्तऐवज नसले तरीही कर विभाग ते जप्त करत नाही. मात्र, यापेक्षा जास्त सोने ठेवले, तर तुम्हाला उत्पन्नाचा वैध स्रोत आणि खरेदीचा पुरावा दाखवावा लागू शकतो.
