प्रशांत भागवत
उमरखेडः वर्धा–यवतमाळ–नांदेड हा बहुप्रतिक्षित नवीन रेल्वे मार्ग केवळ दळणवळणाचा प्रकल्प नसून, तो उमरखेड आणि पुसद तालुक्यांच्या सर्वांगीण विकासाचा कणा ठरणार आहे. अनेक दशकांपासून रेल्वेपासून वंचित राहिलेल्या या भागासाठी यंदाच्या केंद्रीय अर्थसंकल्पातून मिळालेली तरतूद आशेचा नवा किरण घेऊन आली आहे.
बजेटमुळे पुन्हा जागी झाली उमरखेड–पुसदची आशा
2026–27 च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पात विदर्भ व मराठवाड्यातील रेल्वे प्रकल्पांसाठी सुमारे १४ हजार कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे. या निधीतून वर्धा–नांदेड रेल्वे मार्गाला गती देण्याचा सरकारचा मानस स्पष्ट होतो. या मार्गाचा थेट फायदा उमरखेड व पुसद तालुक्यांना होणार असून, अनेक वर्षांपासून केवळ पाहुण्या नेत्यांच्या भाषणात राहिलेली रेल्वे आता प्रत्यक्षात येण्याची चिन्हे दिसू लागली आहेत.
रेल्वेपासून दूर राहिलेला भाग
उमरखेड आणि पुसद हे तालुके आजही रेल्वे जाळ्यापासून दूर आहेत. शेतकरी, विद्यार्थी, व्यापारी यांना प्रवासासाठी खासगी वाहनांवर किंवा एसटीवर अवलंबून राहावे लागते. विशेषतः शेतमाल वाहतुकीसाठी रेल्वे नसणे ही या भागाची मोठी अडचण आहे. कापूस, सोयाबीन, तूर यांसारखा शेतमाल बाजारपेठेत पोहोचवताना खर्च वाढतो आणि नफा घटतो.
कामाची सद्यस्थिती : मार्ग उमरखेड–पुसदच्या दिशेने
रेल्वे प्रशासनाच्या माहितीनुसार, संपूर्ण वर्धा–नांदेड मार्गासाठी सुमारे ९० टक्के जमीन अधिग्रहण पूर्ण झाले आहे. वर्धा ते कळंबपर्यंतचा टप्पा जवळपास पूर्ण झाला असून, पुढील टप्प्यांमध्ये यवतमाळ, पुसद आणि उमरखेडच्या दिशेने काम वेगाने सुरू आहे. या मार्गावर ३५ मोठे पूल आणि जवळपास ७९ लहान पूल व अंडरब्रिजेस उभारण्यात आले असून, हा आकडा पाहता प्रकल्पाची भौतिक प्रगती मोठ्या टप्प्यावर पोहोचल्याचे स्पष्ट होते.
उमरखेड–पुसदसाठी काय बदलणार?
हा रेल्वे मार्ग पूर्ण झाल्यास उमरखेड आणि पुसद तालुक्यांमध्ये शेतमालाची थेट रेल्वे वाहतूक शक्य होणार
व्यापारी व उद्योजकांसाठी नवीन संधी निर्माण होणार
विद्यार्थ्यांना शिक्षणासाठी मोठ्या शहरांत जाणे सोपे होणार
रोजगारासाठी स्थलांतर करणाऱ्या तरुणांचा प्रवास सुलभ होणार
विशेषतः पुसद हे व्यापारी केंद्र असून, उमरखेड हा आदिवासी व दुर्गम भागात मोडतो. रेल्वे आल्यास या दोन्ही तालुक्यांमधील आर्थिक दरी कमी होण्याची शक्यता आहे.
जनतेची अपेक्षा : आश्वासन नको, अंमलबजावणी हवी
उमरखेड आणि पुसद परिसरातील नागरिकांना या प्रकल्पाबाबत अनेकदा आश्वासने मिळाली; मात्र प्रत्यक्ष रेल्वे अजूनही दूरच आहे. यंदाच्या बजेटनंतर मात्र नागरिकांमध्ये पुन्हा एकदा अपेक्षा निर्माण झाली आहे. “रेल्वेचे उद्घाटन पाहायचे आहे, केवळ घोषणा नकोत,” अशी भावना स्थानिक नागरिक व्यक्त करत आहेत.
वर्धा–नांदेड रेल्वे मार्ग हा उमरखेड आणि पुसदसाठी केवळ प्रवासाचे साधन नाही, तर विकासाची संधी आहे. यंदाच्या अर्थसंकल्पामुळे या प्रकल्पाला पुन्हा गती मिळाली असून, जर काम वेळेत पूर्ण झाले तर येत्या काही वर्षांत उमरखेड–पुसदचा विकासाचा नकाशा बदलू शकतो. आता सर्वांचे लक्ष एकाच प्रश्नाकडे लागले आहे.
