वॉशिंग्टन डी सी; विशेष प्रतिनिधी : इराणवरील लष्करी कारवाईच्या पहिल्या दोन दिवसांत अमेरिकेच्या संरक्षण विभागाने (पेंटॅगॉनने) सुमारे 5.6 अब्ज डॉलर किमतीचा दारूगोळा वापरला, अशी माहिती तीन अमेरिकन अधिकार्यांनी दिली आहे. अमेरिकेच्या अत्याधुनिक शस्त्रसाठ्याचा वेगाने वापर होत असल्याबद्दल कॅपिटॉल हिलवरील काही सदस्यांमध्ये वाढत असलेल्या चिंतेला हा आकडा अधोरेखित करतो. सोमवारी काँग्रेससमोर ठेवलेल्या या अंदाजामुळे ट्रम्प प्रशासनाने विधिमंडळातील सदस्यांच्या चिंता वारंवार फेटाळून लावल्या असल्या तरी इराणमधील कारवाईमुळे अमेरिकन सैन्याची युद्धसज्जता झपाट्याने कमी होत आहे का, असा प्रश्न निर्माण झाला आहे.
अधिकार्यांच्या मते, ट्रम्प प्रशासन या आठवड्यातच काँग्रेसकडे अतिरिक्त संरक्षण खर्चासाठी पूरक अर्थसंकल्पाची मागणी सादर करण्याची शक्यता आहे. ही रक्कम दहा-दहा अब्ज डॉलर्सपर्यंत जाऊ शकते. त्यामुळे इराण लष्करी मोहिमेचा खर्च भागवता येईल. परंतु प्रशासनाला इराणमध्ये आणखी लष्करी कारवाईपासून रोखण्याचा प्रयत्न करणार्या अनेक डेमोक्रॅट सदस्यांकडून या प्रस्तावाला विरोध होण्याची शक्यता आहे. अमेरिकेच्या शस्त्रसाठ्याबाबत ‘वॉशिंग्टन पोस्ट’ने काही प्रश्न विचारले होते. त्याला उत्तर देताना पेंटॅगॉनचे मुख्य प्रवक्ते सीन पार्नेल यांनी निवेदन जारी करून सांगितले की, संरक्षण विभागाकडे राष्ट्राध्यक्षांनी ठरवलेल्या वेळेला आणि ठिकाणी कोणतीही मोहीम पार पाडण्यासाठी आवश्यक असलेली सर्व साधने उपलब्ध आहेत. हे युद्ध किती काळ चालेल हे अद्याप स्पष्ट नाही. गेल्या आठवड्यात राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी ही कारवाई एक महिन्यापेक्षा जास्त काळ चालू शकते, असे सांगितले होते. मात्र सोमवारी त्यांनी सीबीएसला दिलेल्या मुलाखतीत इराणला झालेल्या मोठ्या लष्करी नुकसानीचा उल्लेख करत ही मोहीम बर्याच अंशी पूर्ण झाली आहे, असे म्हटले.
संरक्षणमंत्री पीट हेगसेठ आणि जॉईंट चीफ्सचे अध्यक्ष जनरल डॅन केन यांनी गेल्या आठवड्यात पत्रकारांना सांगितले की, मोहिमेचा पुढील टप्पा अत्यंत अचूक आणि महागड्या क्षेपणास्त्रांवर अवलंबून राहण्याऐवजी अधिक उपलब्ध असलेल्या लेझर मार्गदर्शित बॉम्ब वापरण्याकडे वळत आहे. इराणच्या हवाई संरक्षणावर नियंत्रण मिळवल्यानंतर अमेरिकन व इस्रायली सैन्य देशाच्या आतील भागाकडे पुढे सरकत आहे. अधिकार्यांच्या मते, हा बदल सुरू होण्यापूर्वीच झालेल्या हल्ल्यांचा खर्च 5.6 अब्ज डॉलर इतका झाला होता. संवेदनशील माहिती असल्यामुळे अधिकार्यांनी नाव न जाहीर करण्याच्या अटीवर ही माहिती दिली. युद्धाच्या सुरुवातीच्या दिवसांत किती आणि कोणत्या प्रकारचा दारूगोळा वापरण्यात आला, याची तपशीलवार माहिती त्यांनी दिली नाही.
दोन अधिकार्यांच्या माहितीनुसार पेंटॅगॉन थाड (टर्मिनल हाय अल्टीट्युड एरिया डिफेन्स) या प्रगत क्षेपणास्त्र संरक्षण प्रणालीचे काही भाग दक्षिण कोरियातून मध्य पूर्वेत हलवत आहे. तसेच इराणकडून होणार्या ड्रोन आणि बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्र हल्ल्यांना तोंड देण्यासाठी इंडो-पॅसिफिक आणि इतर प्रदेशांतील पॅट्रीऑट अवरोधक क्षेपणास्त्रांचा साठाही येथे आणला जात आहे. एका अधिकार्याने सांगितले की, हा निर्णय मध्य पूर्वेत शस्त्रांची तातडीची कमतरता असल्यामुळे घेतलेला नाही; तर इराणने अचानक प्रतिहल्ल्यांची तीव्रता वाढवली तर खबरदारी म्हणून हा उपाय केला आहे. युद्धाला आता 13 दिवस उलटून गेल्यानंतर इराणचे प्रतिहल्ले काहीसे कमी झाले आहेत.
वॉशिंग्टन पोस्टने यापूर्वी दिलेल्या वृत्तानुसार 28 फेब्रुवारीपासून युद्ध सुरू झाल्यापासून अमेरिकन सैन्याने शेकडो अचूक मार्गदर्शित शस्त्रे डागली आहेत. यात प्रगत हवाई संरक्षण अवरोधक क्षेपणास्त्रे आणि टॉमहॉक क्रूझ मिसाईल्स यांचा समावेश आहे. मध्य पूर्वेतील लष्करी कारवायांची जबाबदारी असलेल्या यू. एस. सेंट्रल कमांडने सांगितले आहे की, इराणमध्ये 5,000 पेक्षा जास्त लक्ष्यांवर 2,000 पेक्षा अधिक शस्त्रास्त्रांचा वापर करून हल्ले करण्यात आले आहेत.
अमेरिकन सैन्य आपला शस्त्रसाठा वापरत असताना जगातील इतर भागांमधूनही साधनसामग्री मध्य पूर्वेत वळवत आहे. यात इंडो पॅसिफिक प्रदेशाचाही समावेश आहे. चीनबरोबर भविष्यात संघर्ष झाल्यास अमेरिकेकडे अत्याधुनिक शस्त्रांचा पुरेसा साठा नसू शकतो, अशी भीती अनेक अमेरिकन खासदारांनी पूर्वीपासून व्यक्त केली आहे.
सेंटर फॉर स्ट्रॅटेजिक अँड इंटरनॅशनल स्टडीजमधील अमेरिकन शस्त्रसाठ्याचे अभ्यासक मार्क कॅन्सियन यांच्या मते, दीर्घ पल्ल्याच्या महागड्या शस्त्रांऐवजी इतर शस्त्रांचा वापर सुरू झाल्याने प्रत्येक हल्ल्याचा खर्च मोठ्या प्रमाणात कमी होईल. एका हल्ल्यासाठी लाखो डॉलर खर्च होण्याऐवजी काही प्रकरणांत हा खर्च एक लाख डॉलरपेक्षाही कमी असू शकतो.
