अर्थवार्ता : गुंतवणूकदारांचे अब्जावधी रुपये स्वाहा! बाजारात एकाच दिवसात १.५० टक्क्यांची मोठी घसरण

* परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी एका दिवसात 21,106 कोटी रुपयांची विक्री केल्याने शेअर बाजारात मोठी घसरण झाली. सेन्सेक्स 1,092.06 अंकांनी घसरून 74,775.74 वर, तर निफ्टी 359.40 अंकांनी घसरून 23,547.75 वर बंद झाला. सेन्सेक्समध्ये 1.44 टक्के आणि निफ्टीमध्ये 1.50 टक्के घसरण नोंदविण्यात आली. बाजारातील 25 पैकी 20 क्षेत्रीय निर्देशांक लाल निशाणीत बंद झाले. परदेशी गुंतवणूकदारांची विक्री आणि मान्सूनबाबतची चिंता यामुळे बाजारावरील दबाव वाढल्याचे तज्ज्ञांनी सांगितले.

* रिझर्व्ह बँकेच्या वार्षिक अहवालानुसार चलनातील नोटांचे मूल्य एका वर्षात 11.8 टक्क्यांनी वाढून 41.2 लाख कोटी रुपयांवर पोहोचले आहे. याच कालावधीत यूपीआय व्यवहारांचे मूल्य 20.6 टक्क्यांनी वाढून 314.2 लाख कोटी रुपये झाले. मागील वर्षी हे मूल्य 260.6 लाख कोटी रुपये होते. किरकोळ देयक व्यवहारांमध्ये यूपीआयचा वाटा सुमारे 86 टक्क्यांवर पोहोचला आहे. डिजिटल व्यवहारांमध्ये वेगाने वाढ होत असतानाच रोख चलनाचा वापरही मजबूत राहिल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.

* भारतीय हवामान विभागाने यंदाच्या नैर्ऋत्य मान्सूनचा अंदाज दीर्घकालीन सरासरीच्या 92 टक्क्यांवर आणला असून, हा गेल्या 11 वर्षांतील सर्वात कमी अंदाज ठरला आहे. यापूर्वी एप्रिलमध्ये मान्सून 95 टक्के राहण्याचा अंदाज वर्तविण्यात आला होता. 2015 मध्ये पाऊस दीर्घकालीन सरासरीच्या 86 टक्के, तर 2023 मध्ये 94 टक्के नोंदविण्यात आला होता. कमी पावसाच्या शक्यतेमुळे खरीप पिकांचे उत्पादन आणि अन्नधान्य महागाईबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे. रिझर्व्ह बँकेच्या पतधोरण आढाव्यापूर्वी हा अंदाज जाहीर करण्यात आला आहे.

* अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेच्या वाढीचा दर पहिल्या तिमाहीत वार्षिक आधारावर 1.6 टक्क्यांवर सुधारित करण्यात आला असून, यापूर्वी तो 2 टक्के नोंदविण्यात आला होता. मागील तिमाहीत अर्थव्यवस्थेची वाढ 0.5 टक्के होती. ग्राहक खर्चवाढीचा दर 1.6 टक्क्यांवरून 1.4 टक्क्यांवर खाली आणण्यात आला आहे. यामुळे सकल देशांतर्गत उत्पन्नाच्या वाढीच्या अंदाजात कपात करण्यात आली. ग्राहक खर्चाचा अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेतील वाटा दोन तृतीयांशपेक्षा अधिक असल्याने या घटकाचा वाढीवर परिणाम झाला. महागाईचा दबाव आणि ग्राहकांच्या खर्चावरील मर्यादा यामुळे आर्थिक वाढ अपेक्षेपेक्षा कमी राहिल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.

* संरक्षण मंत्रालयाने पाचव्या पिढीतील प्रगत मध्यम लढाऊ विमान (एएमसीए) प्रकल्पासाठी टाटा अ‍ॅडव्हान्स्ड सिस्टिम्स, लार्सन अँड टुब्रो आणि भारत फोर्ज या तीन खासगी कंपन्यांकडून निविदा मागवल्या आहेत. सुमारे 15,000 कोटींच्या या प्रकल्पांतर्गत 25 टन वजनाचे, दुहेरी इंजिन असलेले स्टेल्थ लढाऊ विमान विकसित करण्यात येणार आहे. विमानात 6.5 टन क्षमतेची अंतर्गत इंधन टाकी आणि अंतर्गत शस्त्रास्त्र कक्ष असणार आहे. एएमसीए एमके-1 मध्ये 90 किलोन्यूटन क्षमतेचे विद्यमान इंजिन वापरले जाणार असून, एएमसीए एमके-2 साठी स्वदेशी शक्तिशाली इंजिन विकसित केले जाणार आहे. पहिल्या नमुन्याचे अनावरण 2026 किंवा 2027 च्या सुरुवातीला अपेक्षित असून, पूर्ण विमान वापरात आणण्याचे लक्ष्य 2032 ठेवण्यात आले आहे.

* जेएसडब्ल्यू स्टीलने ओडिशातील पारादीप येथे रु. 65,000 कोटींच्या एकात्मिक पोलाद प्रकल्पाच्या उभारणीला सुरुवात केली आहे. कंपनीच्या इतिहासातील सर्वात मोठ्या गुंतवणुकांपैकी हा एक प्रकल्प असून, त्याची वार्षिक उत्पादन क्षमता 13.2 दशलक्ष टन असणार आहे. सुमारे 2,950 एकर क्षेत्रावर उभारल्या जाणार्‍या या प्रकल्पाला बंदर, कच्चा माल आणि वाहतूक सुविधांचा थेट लाभ मिळणार आहे. टप्प्याटप्प्याने विकसित होणारा हा प्रकल्प देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेला पोलाद पुरवठा करणार आहे. कंपनीने याला दीर्घकालीन वाढीच्या धोरणातील महत्त्वाचा टप्पा असल्याचे म्हटले आहे.

* एअर इंडियाने जून ते ऑगस्ट या कालावधीत देशांतर्गत उड्डाणांमध्ये 20 टक्क्यांहून अधिक आणि आंतरराष्ट्रीय सेवांमध्ये 25 टक्क्यांहून अधिक कपात करण्याचा निर्णय घेतला आहे. कंपनी सध्या दर आठवड्याला सुमारे 4,400 उड्डाणे चालवते, ज्यामध्ये जवळपास 3,600 देशांतर्गत आणि 800 आंतरराष्ट्रीय सेवा आहेत. वाढलेल्या विमान इंधन खर्चामुळे आणि वेळापत्रक पुनर्रचनेमुळे हा निर्णय घेण्यात आल्याचे कंपनीने सांगितले. यापूर्वीही कंपनीने मुंबईहून दर आठवड्याला सुमारे 280 उड्डाणांमध्ये कपात करण्याची माहिती दिली होती. काही मार्गांवरील सेवा तात्पुरत्या स्थगित करण्यात येणार असून, प्रभावित प्रवाशांना पर्यायी उड्डाणे, तारखांमध्ये बदल किंवा परतावा देण्यात येणार आहे.

* एचडीएफसी बँकेवर महाराष्ट्र राज्य रस्ते विकास महामंडळ (एमएसआरडीसी) ठेवींशी संबंधित सुमारे रु. 45 कोटींच्या कथित अनियमित देयकांप्रकरणी गंभीर आरोप झाले असून, त्याचा परिणाम बँकेच्या समभागांवर दिसून आला आहे. अहवालानुसार, 2021 मध्ये एमएसआरडीसीकडून सुमारे रु. 25,000 कोटींच्या ठेवी मिळवण्यासाठी बँकेने नियमित 3.5 टक्के व्याजदराऐवजी प्रभावी परतावा 6.01 टक्क्यांपर्यंत देण्याची व्यवस्था केल्याचा आरोप आहे. अतिरिक्त परताव्याशी संबंधित सुमारे रु. 45 कोटींची रक्कम ‘मार्केटिंग खर्च’ म्हणून दर्शविण्यात आल्याचे वृत्त समोर आले आहे. या वृत्तानंतर एचडीएफसी बँकेचा समभाग एका सत्रात सुमारे 2.5 ते 2.6 टक्क्यांनी घसरला असून, बाजारमूल्यात रु. 30,000 कोटींपेक्षा अधिक घट झाल्याचे सांगितले जात आहे. बँकेने सर्व आरोप फेटाळून लावत अंतर्गत नियंत्रण व्यवस्था मजबूत असल्याचा दावा केला असून, प्रकरणाची अंतर्गत चौकशी आणि नियामक पातळीवरील पडताळणी सुरू असल्याचे वृत्त आहे.

* 22 मे 2026 रोजी संपलेल्या आठवड्यात भारताचा परकीय चलन साठा 7.511 अब्ज डॉलरने घटून 681.384 अब्ज डॉलरवर आला असल्याची माहिती रिझर्व्ह बँकेने दिली आहे. त्याआधीच्या आठवड्यातही परकीय चलन साठ्यात 8.094 अब्ज डॉलरची घट होऊन तो 688.894 अब्ज डॉलरवर आला होता. यावर्षी 27 फेब्रुवारी रोजी संपलेल्या आठवड्यात देशाचा परकीय चलन साठा विक्रमी 728.494 अब्ज डॉलरपर्यंत पोहोचला होता. त्यानंतर मध्य पूर्वेतील संघर्षामुळे रुपयावर दबाव वाढल्याने रिझर्व्ह बँकेला डॉलर विक्रीद्वारे विदेशी चलन बाजारात हस्तक्षेप करावा लागला. सलग दुसर्‍या आठवड्यात झालेल्या घसरणीमुळे परकीय चलन साठा विक्रमी पातळीपासून सुमारे 47 अब्ज डॉलरने खाली आला आहे.