RBI Sold 12 Billion Dollar Gold: मध्य पूर्व आशियामधील अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्ष काही केल्या थांबन्याचं नाव घेत नाहीये. याचा परिणाम भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर पडताना दिसत आहे. एका रिपोर्टमध्ये दावा केल्यानुसार भारतीय रिझर्व बँकेने या संघर्षाच्या काळात परदेशी चलन मजबूत करण्यासाठी तसेच रूपयावरील दबाव कमी करण्यासाठी आपल्या रिझर्वमधील काही सोनं विकलं आहे.
ब्लूमबर्ग इकॉनॉमिक्सच्या एका रिपोर्टनुसार २२ मे ला दोन आठवड्याच्या समाप्तीनंतर आरबीआयने जवळपास १२ डॉलर म्हणजे १.१४ लाख कोटी रूपयाचे सोने विकले आहे. रिपोर्टमध्ये दावा केला आहे की या काळात रिझर्व बँकेने जवळपास ७.५ अब्ज डॉलर म्हणजेच ७१३.२३ अब्ज रूपये परदेशी चलन जमा केलं आहे.
भारत हा जगातील तिसरा सर्वात जास्त कच्च तेल आयात करणारा देश आहे. त्यामुळं पश्चिम आशियात वाढलेला संघर्ष थेट भारतातील तेलाच्या किंमतीवर प्रभाव पाडतो. त्यामुळं भारतावर अतिरिक्त आर्थिक दबाव पडतो. कच्च तेल आयात करण्यासाठी अधिक परदेशी चलन वापरावं लागतं. यामुळं परदेशी चलन साठा आणि रूपया या दोन्हीवर प्रभाव पडतो.
ब्लूमबर्ग इकॉनॉमिक्सचे ज्येष्ठ अर्थतज्ञ अभिषेक गुप्ता यांनी सांगितलं की मिळालेल्या आकड्यावरून आरबीआयचे रिजर्व गोल्ड मूल्य कमी होत असल्याचे संकेत मिळत आहेत. विशेष म्हणजे सोन्याच्या आयातीवरील शुल्क वाढल्यानंतर याच्या किंमती वाढायला हव्या होत्या. यावरूनच रिझर्व बँकेने सोने विक्री केली असल्याची शक्यता आहे.
जर ब्लुमबर्गचा हा रिपोर्ट खरा ठरला तर याचा अर्थ आरबीआय परदेशी चलन अजून मजबूत करण्यासाठी तसेच ते सहजरित्या उपयोगात आणण्यासाठी काही पावलं उचलत आहेत. इराण अमेरिका संघर्षामुळं होर्मुज सामुद्रधुनीतून कच्च्या तेलाची वाहतूक करणं अवघड झालं आहे. त्यामुळे जागतिक पुरवठ्यावर परिणाम झाला आहे.
रिपोर्टमध्ये सांगण्यात आलं आहे की जर भविष्यात संधी मिळाली तर आरबीआय परदेशी चलन साठा वाढवण्याचे प्रयत्न करू शकतो. जर डॉलर कमकूवत झाला तर परदेशी गुंतवणूक वाढू शकते आणि कच्च्या तेलाच्या किंमतींमध्ये घट होऊ शकते. त्यावेळी केंद्रीय बँक अजून जास्त परदेशी चलन गोळा करू शकते.
मार्च २०२५ च्या शेवटी पर्यंत आरबीआयच्या जवळ ८८०.५२ मेट्रिक टन सोनं होतं. त्यातील जवळपास ७७ टक्के सोनं हे भारतात ठेवण्यात आलं होते. तर सहा महिन्यापूर्वी हा आकडा ६६ टक्के होता. आरबीआयने एप्रिल महिन्यात प्रसिद्ध केलेल्या आपल्या परदेशी मुद्रा रिपोर्टमध्ये सांगितलं होतं की परदेशात ठेवण्यात आलेल्या जास्तीजास्त गोल्ड रिझर्व बँक ऑफ इंग्लंड आणि बँक फॉर इंटरनॅशनल सेटलमेंटजवळ सुरक्षित आहे.
जाणकारांच्या मते आरबीआयने आपल्या सोन्याच्या साठ्यातील मोठा हस्सा भारतात परत आणला आहे. रशिया - युक्रेन युद्धानंतर पश्चिमी देखांनी रशियाच्या विदेशी संपत्ती गोठवण्यास सुरूवात केली होती. त्यानंतर अनेक देशांनी परदेशात ठेवलेले आपले सोने पुन्हा देशात आणण्याबाबत सतर्कता दाखवली होती.
दरम्यान, आरबीआयचे गव्हर्नर संजय मल्होत्रा रूपया मजबूत करण्यासाठी अनेक पर्यायांचा विचार करत आहोत. यात व्याज दरात बदल, परदेशी गुंतवणूकदारांनी अधिक डॉलर गुंतवावेत म्हणून पावले उचलण्यात येत आहेत. आरबीआयने अजून तरी सोनं विक्रीबाबत अधिकृत माहिती दिलेली नाही. सध्याच्या घडीला तरी ब्लूमबर्गच्या रिपोर्टच्या आधारेच हा अंदाज वर्तवला जात आहे.
