मुंबई : नॅशनल स्टॉक एक्स्चेंजच्या (NSE) बहुप्रतीक्षित आयपीओची (IPO) प्रतीक्षा आता संपण्याची चिन्हे आहेत. एनएसईने आपल्या भागधारकांसाठी 'ऑफर फॉर सेल' (OFS) संदर्भातील अधिकृत नोटीस जारी केली असून, यामुळे शेअर बाजारातील नोंदणीचा मार्ग आता प्रशस्त झाला आहे. या निर्णयामुळे विद्यमान भागधारक आणि संभाव्य गुंतवणूकदारांमध्ये उत्साहाचे वातावरण असून, बाजारपेठेत या घडामोडीला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
गेल्या अनेक वर्षांपासून ज्या आयपीओची चर्चा रंगली होती, त्या प्रक्रियेने आता प्रत्यक्ष वेग घेतला आहे. एनएसईने जारी केलेल्या ओएफएस नोटीसचा अर्थ असा की, आता आयपीओची प्रक्रिया औपचारिकपणे सुरू झाली आहे. 'ऑफर फॉर सेल'च्या माध्यमातून विद्यमान भागधारकांना त्यांचे शेअर्स विक्रीसाठी उपलब्ध करून देता येतील आणि हेच शेअर्स पुढे आयपीओच्या माध्यमातून नवीन गुंतवणूकदारांना खरेदी करता येणार आहेत. आयपीओच्या दिशेने टाकलेले हे पहिले आणि अत्यंत महत्त्वपूर्ण पाऊल मानले जात आहे.
या प्रक्रियेत सहभागी होण्यासाठी कंपनीने काही कडक अटी आणि नियम निश्चित केले आहेत. या ओएफएसमध्ये केवळ तेच भागधारक पात्र ठरतील, ज्यांच्याकडे १५ जून २०२५ पूर्वीचे शेअर्स उपलब्ध आहेत. ज्या गुंतवणूकदारांनी या तारखेनंतर शेअर्स खरेदी केले आहेत, त्यांना या प्रक्रियेत सहभागी होता येणार नाही. या नियमामुळे कंपनीने आपल्या जुन्या आणि निष्ठावान गुंतवणूकदारांना प्राधान्य दिल्याचे स्पष्ट होत आहे.
ओएफएसमध्ये सहभागी होण्यास इच्छुक असलेल्या पात्र भागधारकांना २७ एप्रिल २०२६ पर्यंत आपला 'एक्सप्रेशन ऑफ इंटरेस्ट' (EoI) म्हणजेच स्वारस्य पत्र जमा करावे लागणार आहे. या अर्जाच्या माध्यमातून किती भागधारक आपले शेअर्स विकण्यास तयार आहेत, याची नेमकी माहिती कंपनीला उपलब्ध होईल.
या आयपीओमध्ये शेअर्सची किंमत आधीच निश्चित केलेली नाही. किमतीचे निर्धारण 'बुक बिल्डिंग' प्रक्रियेद्वारे केले जाईल, ज्यामध्ये गुंतवणूकदारांची मागणी आणि बाजारातील एकूण स्थिती पाहून अंतिम किंमत ठरवली जाते. मोठ्या आयपीओमध्ये पारदर्शकतेसाठी सहसा याच पद्धतीचा अवलंब केला जातो. महत्त्वाचे म्हणजे, जर ओएफएस दरम्यान काही शेअर्सची विक्री होऊ शकली नाही, तर अशा शेअर्सवर नोंदणीनंतर सहा महिन्यांचा 'लॉक-इन' कालावधी लागू असेल. म्हणजेच, संबंधित भागधारक हे शेअर्स सहा महिन्यांपर्यंत बाजारात विकू शकणार नाहीत, ज्यामुळे बाजारातील शेअर्सचा पुरवठा अचानक वाढण्याचा धोका टळणार आहे.
एनएसई हा देशातील सर्वात मोठा आणि अग्रगण्य स्टॉक एक्स्चेंज आहे. त्याचे लिस्टिंग होणे ही भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी एक मोठी घटना मानली जात आहे. जर सर्व काही नियोजित आराखड्यानुसार पार पडले, तर हा भारताच्या इतिहासातील सर्वात मोठा आणि यशस्वी आयपीओ ठरू शकतो. सामान्य गुंतवणूकदारांसाठी (Retail Investors) या एक्सचेंजमध्ये थेट गुंतवणूक करण्याची ही पहिलीच आणि सुवर्णसंधी असेल, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
