डॉ. बिपीनचंद्र भामरे
छातीत दुखणे, धाप लागणे, घाम येणे, हृदयाचे ठोके वाढणे अशी लक्षणे दिसली की अनेकांना घाबरल्यासारखे होते, पण ही लक्षणे एंग्झायटीची (भीती/ताण) मुळे आहेत की हृदयविकाराची आहेत, हे ओळखणे फार गरजेचे आहे, पण योग्य वेळी योग्य निर्णय घेतल्यास अनावश्यक घबराट टाळता येते आणि गरज असल्यास त्वरित उपचार मिळू शकतात.
एंग्झायटी असताना शरीरात अॅड्रेनालिनसारखे तणावजन्य हार्मोन्स वाढतात, हृदयाचे ठोके जलद होतात, रक्तदाब वाढतो, श्वासोच्छ्वास वेगाने होतो आणि छातीत अस्वस्थता जाणवू शकते.
हृदयविकारात मात्र हृदयाच्या स्नायूंकडे जाणारा रक्तपुरवठा कमी होतो. त्यामुळे छातीत जडपणा किंवा वेदना जाणवतात आणि त्या डाव्या हातात, जबड्यात, मानेत किंवा पाठीकडे पसरू शकतात. त्यामुळे घाम येणे, मळमळ आणि तीव्र अशक्तपणाही येऊ शकतो.
फरक
एंग्झायटीची लक्षणं ही ताणतणावाच्या वेळी वाढतात आणि शांत राहिल्यास, दीर्घ श्वास किंवा रिलॅक्सेशनने कमीदेखील होतात.
हृदयविकाराची वेदना दडपण/सक्विझिंगसारखी असते आणि ती चालणे, जिने चढणे अशा शारीरिक हालचालींनी वाढू शकते.
एंग्झायटीमध्ये छातीत दुखणे बहुतेक वेळा काही तरी टोचल्यासारखे व एका ठिकाणापुरते मर्यादित असते.
हृदयाशी संबंधित वेदना छातीत जडपणा निर्माण करतात आणि दिर्घ श्वास, ध्यानधारणा केल्याने त्वरित कमी होत नाहीत.
हृदयविकाराची लक्षणे दीर्घ काळ टिकू शकतात.
छातीत दुखणे नेमके कशामुळे आहे हे समजत नसेल आणि तुम्हाला मधुमेह, उच्च रक्तदाब, धूम्रपानाची सवय किंवा कुटुंबात हृदयविकाराचा वैद्यकीय इतिहास असेल, तर विलंब न करता डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. हृदयविकारात वेळीच उपचार करणे गरजेचे असते.
हृदय आणि मन दोन्ही निरोगी राहण्यासाठी उपाय
आठवड्यातून किमान 5 दिवस व्यायाम करावा.
योग, ध्यान, श्वसनाचे व्यायाम करून ताण कमी करावा.
संतुलित आहाराचे सेवन करा; धूम्रपान व मद्यपान टाळावे.
छातीत दुखत असल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करू नका.
नियमित आरोग्य तपासणी करून घ्यावी.
एंग्झायटी आणि हृदयविकाराची लक्षणे कधी कधी सारखी वाटू शकतात. मात्र त्यातील फरक वेळीच ओळखून त्यानुसार काळजी घेतली, तर गंभीर परिणाम टाळता येतात. हृदयाच्या आरोग्याबाबत कधीही हलगर्जीपणा करू नका आणि असामान्य लक्षणं जाणवल्यास वेळेवर उपचार घ्यावेत आणि निरोगी रहावे.
