पुढारी वृत्तसेवा
सह्याद्रीच्या कुशीत उभा असलेला 'लोखंडासारखा अभेद्य' किल्ला... पण तो नेमका कोणी बांधला? जाणून घ्या लोहगडचा 1000 वर्षांचा इतिहास.
पुणे जिल्ह्यातील लोणावळ्याजवळ समुद्रसपाटीपासून सुमारे 1,033 मीटर उंचीवर लोहगड किल्ला वसलेला आहे. पवना धरण आणि विसापूर किल्ल्यामुळे हा परिसर अधिक सुंदर दिसतो.
इतिहासकारांच्या मते, लोहगड किल्ल्याची सुरुवातीची उभारणी 10व्या शतकात लोहटमिया (Lohtamia) राजवंशाने केली. पुढे अनेक राजवटींनी या किल्ल्यावर राज्य केले.
लोहगडावर यादव, बहामनी, निजामशाही, मुघल आणि मराठा अशा अनेक सत्तांनी राज्य केले. त्यामुळे हा किल्ला इतिहासातील अनेक घटनांचा साक्षीदार आहे.
इ.स. 1648 मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांनी लोहगड किल्ला स्वराज्यात सामील केला. स्वराज्याच्या संरक्षणासाठी हा किल्ला अत्यंत महत्त्वाचा लष्करी तळ बनला.
मजबूत तटबंदी, बुरुज आणि भव्य दरवाजे ही लोहगडाची ओळख आहे. गणेश दरवाजा, नारायण दरवाजा, हनुमान दरवाजा आणि महादरवाजा आजही पर्यटकांना आकर्षित करतात.
किल्ल्यावरील 'विंचूकाटा' हा दगडी सोंडेप्रमाणे दिसणारा भाग लोहगडाचे सर्वात मोठे आकर्षण आहे. विंचवाच्या शेपटीसारखा दिसत असल्याने त्याला हे नाव पडले.
लोहगडचा ट्रेक साधारण 2 ते 3 तासांचा असून नवख्या ट्रेकर्ससाठीही योग्य मानला जातो. पावसाळ्यात येथे हजारो पर्यटक भेट देतात.
जून ते सप्टेंबर हा काळ लोहगड भेटीसाठी सर्वोत्तम मानला जातो. हिरवागार निसर्ग, धुक्याची चादर आणि धबधबे या किल्ल्याचे सौंदर्य अनेकपटींनी वाढवतात.
इतिहास, निसर्ग आणि साहस यांचा अप्रतिम संगम असलेला लोहगड किल्ला महाराष्ट्राच्या वैभवशाली वारशाचे प्रतीक आहे.