पुढारी वृत्तसेवा
नवरात्रीत उपवास करताना नेहमीच्या जेवणाऐवजी साबुदाणा, बटाटा, गोड पदार्थ आणि तळलेले पदार्थ खाल्ले जातात. यामध्ये कर्बोदकांचे प्रमाण जास्त असू शकते. त्यामुळे उपवास असूनही रक्तातील साखर वाढू शकते.
साबुदाण्याची खिचडी, वडा किंवा खीर हे उपवासातील लोकप्रिय पदार्थ आहेत. मात्र साबुदाण्यात कर्बोदके जास्त असतात. त्यामुळे मोठ्या प्रमाणात साबुदाणा खाण्याऐवजी त्याचे प्रमाण मर्यादित ठेवा.
उपवासात बटाट्याची भाजी, चिप्स किंवा तळलेले बटाटे खाल्ले जातात. बटाट्यातील कर्बोदकांमुळे रक्तातील साखर वाढू शकते. त्यामुळे बटाट्याचे मोठे प्रमाण आणि तळलेले पदार्थ वारंवार खाणे टाळा.
उपवासात साबुदाण्याची खीर, मिठाई, श्रीखंड किंवा साखर घातलेले दूध खाण्याची इच्छा होऊ शकते. मात्र अशा पदार्थांमुळे साखरेची पातळी वाढू शकते. शक्यतो अतिरिक्त साखर घालणे टाळा आणि गोड पदार्थांचे प्रमाण मर्यादित ठेवा.
फळे आरोग्यासाठी चांगली असली तरी फळांचा रस पटकन जास्त प्रमाणात प्यायला जातो. त्यामुळे साखर वाढू शकते. रसाऐवजी संपूर्ण फळाचे मर्यादित प्रमाण निवडा आणि तुमच्या आहारयोजनेनुसार फळे खा.
उपवासातील साबुदाणा वडा, बटाट्याचे चिप्स आणि तळलेल्या पुऱ्यांमध्ये तेल आणि कॅलरी जास्त असू शकतात. त्याऐवजी उकडलेले, वाफवलेले किंवा कमी तेलात तयार केलेले पदार्थ निवडा.
डायबिटीज असताना बराच वेळ अन्न न खाल्ल्याने काही औषधे किंवा इन्सुलिन घेणाऱ्या व्यक्तींमध्ये रक्तातील साखर धोकादायकरीत्या कमी होऊ शकते. त्यामुळे उपवास करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे गरजेचे आहे.
उपवास करताना औषधे किंवा इन्सुलिनची वेळ आणि मात्रा बदलण्याची गरज भासू शकते. मात्र हे बदल स्वतःहून करू नका. डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसारच औषधे घ्या आणि रक्तातील साखर नियमित तपासा.
डॉक्टरांनी उपवासाची परवानगी दिली असल्यास मर्यादित प्रमाणात फळे, साखर न घातलेले दही, दूध, भाज्या, थोडे नट्स आणि उपवासासाठी चालणारे संतुलित पदार्थ निवडता येतात. पुरेसे पाणी प्या. घाम, चक्कर, थरथर किंवा अशक्तपणा जाणवल्यास साखर तपासा आणि त्वरित वैद्यकीय सल्ला घ्या.