Anirudha Sankpal
पश्चिम बंगालमधील निओरा व्हॅली नॅशनल पार्कमध्ये ३,००० मीटरपेक्षा जास्त उंचीवर लावलेल्या कॅमेरा ट्रॅपमध्ये कस्तुरी मृगाचे छायाचित्र कैद झाले आहे.
१९५० च्या दशकानंतर या प्रदेशात या दुर्मिळ प्राण्याचे दर्शन झाल्याचा कोणताही अधिकृत पुरावा उपलब्ध नव्हता.
कस्तुरी मृग हा अतिशय लाजाळू आणि दुर्मिळ प्राणी असून त्याला शिंगे नसतात, मात्र बाहेर दिसणारे लांब सुळे (Canines) हे त्याचे वैशिष्ट्य आहे.
या प्राण्याच्या नाभीमध्ये असलेल्या 'कस्तुरी ग्रंथी'साठी (Musk Gland) मोठ्या प्रमाणावर शिकार केली जात असल्याने ही जात धोक्यात आली आहे.
कस्तुरीचा वापर परफ्यूम आणि पारंपारिक औषधांमध्ये बेकायदेशीरपणे केला जातो, ज्यामुळे या प्राण्याची संख्या जगभरात झपाट्याने घटली आहे.
या नवीन छायाचित्रांमुळे निओरा व्हॅलीचे जंगल आजही या प्रजातीसाठी सुरक्षित अधिवास असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
वन्यजीव शास्त्रज्ञांच्या मते, हा शोध उत्तर बंगालमधील वनक्षेत्राचे संरक्षण करणे किती महत्त्वाचे आहे हे अधोरेखित करतो.
आता या भागात कस्तुरी मृगाच्या संरक्षणासाठी दीर्घकालीन देखरेख आणि कठोर शिकारविरोधी मोहिमा राबवण्याची गरज तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
योग्य संरक्षण मिळाल्यास या नामशेष होणाऱ्या प्राण्याची संख्या पुन्हा वाढू शकते, असा विश्वास संवर्धन टीमने व्यक्त केला आहे.