Anirudha Sankpal
चीनच्या 'शेनझोऊ-२१' मोहिमेअंतर्गत चार उंदीर पृथ्वीपासून ४०० किमी उंचीवर असलेल्या अंतराळ स्थानकात दोन आठवडे राहून सुरक्षित परतले.
अंतराळातील रेडिएशन आणि कमी गुरुत्वाकर्षणाचा सामना करूनही, १० डिसेंबर रोजी एका मादी उंदराने ९ पिल्लांना जन्म दिला, ज्यापैकी ६ पिल्ले पूर्णपणे निरोगी आहेत.
या प्रयोगाने हे सिद्ध केले आहे की, कमी कालावधीच्या अंतराळ प्रवासाचा सस्तन प्राण्यांच्या पुनरुत्पादन क्षमतेवर कोणताही घातक परिणाम होत नाही.
अंतराळात उंदरांच्या वास्तव्यासाठी कृत्रिम दिवस-रात्र चक्र, विशेष पौष्टिक आहार आणि एआय (AI) आधारित देखरेख प्रणालीचा वापर करण्यात आला होता.
मोहिमेदरम्यान अन्नाची कमतरता भासली असता, शास्त्रज्ञांनी आणीबाणीच्या स्थितीत उंदरांना 'सोया मिल्क' देऊन त्यांचे प्राण वाचवले.
उंदरांची जनुकीय रचना मानवाशी मिळतीजुळती असल्याने, त्यांच्यावरील हा यशस्वी प्रयोग भविष्यातील मानवी अंतराळ प्रवासासाठी अत्यंत आशादायक आहे.
शास्त्रज्ञ आता या पिल्लांच्या वाढीवर आणि त्यांच्या पुढील पिढीच्या पुनरुत्पादन क्षमतेवर अंतराळाचा काही लपलेला परिणाम होतो का, याची तपासणी करतील.
मंगळ किंवा चंद्रावर कायमस्वरूपी मानवी वस्ती करण्यापूर्वी, अंतराळात गर्भधारणा आणि जन्म सुरक्षित आहे का, हे समजून घेण्यासाठी हा प्रयोग निर्णायक ठरेल.
अंतराळात जन्मलेली ही पिल्ले भविष्यात मानवाच्या 'मल्टी-प्लॅनेटरी' (इतर ग्रहांवर राहणारी) प्रजाती होण्याच्या प्रवासातील एक महत्त्वाची पायरी आहेत.