पुढारी वृत्तसेवा
आपण पाहतो की अनेकदा आजापणात रुग्णाला पूर्ण जेवण देण्याऐवजी वरण भातच दिला जातो. यापाठीमागे काही महत्त्वाची शास्त्रीय आणि आरोग्याची कारणे आहेत.
आजारपणात शरीर कमकुवत झालेले असते, अशा वेळी वरण-भात हा एक 'परिपूर्ण आहार' मानला जातो.
आजारपणात शरीराची पचनशक्ती मंदावलेली असते. वरण (डाळ) आणि भात हे दोन्ही पदार्थ मऊ शिजवलेले असल्यामुळे ते पचायला अतिशय हलके असतात. यामुळे पचनसंस्थेवर जास्त ताण पडत नाही.
भातातून शरीराला कार्बोहायड्रेट्स मिळतात, जे ग्लुकोजच्या स्वरूपात शरीराला त्वरित ऊर्जा देतात. आजारपणामुळे आलेला थकवा दूर करण्यासाठी याची मदत होते.
वरणात (विशेषतः मुगाच्या डाळीत) भरपूर प्रथिने (Proteins) असतात. आजारपणामुळे शरीरातील पेशींची जी झीज झालेली असते, ती भरून काढण्यासाठी प्रथिनांची नितांत गरज असते.
केवळ डाळ किंवा केवळ भात खाण्यापेक्षा, जेव्हा आपण 'वरण-भात' एकत्र खातो, तेव्हा त्यातून शरीराला आवश्यक असणारी सर्व अमिनो ॲसिड्स मिळतात. हे मिश्रण एक संतुलित आहार तयार करते.
वरण-भात हा सात्त्विक आहार आहे. यात तिखट, मसाले किंवा तेलकट पदार्थांचा वापर नसतो, ज्यामुळे पित्त खवळत नाही किंवा पोटाला जळजळ होत नाही.
वरण आणि मऊ भात यामध्ये पाण्याचे प्रमाण जास्त असते, ज्यामुळे शरीरातील पाण्याची पातळी टिकवून ठेवण्यास मदत होते.
वरण देताना ते शक्यतो मुगाच्या डाळीचे असावे, कारण मुगाची डाळ इतर डाळींच्या तुलनेत सर्वात जास्त पाचक आणि हलकी असते.