पुढारी वृत्तसेवा
१. शरीराच्या अवयवांची ओळख करून द्या
बाळाला शरीराच्या अवयवांची नावे सांगा. “हे माझे नाक आहे, तुझी नाक कुठे आहे?” असे विचारा. खेळताना हात, पाय, डोळे, कान यांची ओळख करून द्या.
२. रोजच्या वस्तूंची नावे शिकवा
बाळ रोज अनेक वस्तू पाहते. त्यांची नावे वारंवार सांगा. बॉल, कप, चमचा, पुस्तक, गाडी अशा सोप्या शब्दांपासून सुरुवात करा.
३. प्राणी आणि त्यांचे आवाज शिकवा
चित्रांच्या मदतीने प्राण्यांची ओळख करून द्या. “हा कुत्रा. कुत्रा भुंकतो.” असे सांगा. मांजर, बदक, सिंह अशा प्राण्यांचीही माहिती द्या.
४. रंगांची ओळख करून द्या
बाळाला वेगवेगळे रंग दाखवा. “हा लाल चेंडू आहे”, असे सांगू शकता. कपडे आणि खेळण्यांच्या माध्यमातून रंग शिकवणे सोपे जाते.
५. सोपे अॅक्शन शब्द शिकवा
“या”, “बसा”, “टाळी वाजवा” असे शब्द वापरा. शब्द बोलताना कृतीही करून दाखवा.
यामुळे बाळाला शब्द आणि कृती हे समजू लागते.
६. छोटे-छोटे आदेश द्या
बाळाला अगदी सोपी कामे सांगा. “चेंडू आण”, “हे इथे ठेव” असे बोलू शकता. बाळाने प्रयत्न केला तर त्याचे कौतुक करा.
७. कारण आणि परिणाम समजू द्या
बाळाला स्वतः गोष्टी करून पाहू द्या. बटण दाबल्यावर आवाज होतो. गाडी ढकलल्यावर ती पुढे जाते. अशा कृतींमधून बाळाला कारण-परिणाम समजू लागतो.
८. छोटी कामे स्वतः करू द्या
बाळाला स्वतः खाण्याचा प्रयत्न करू द्या. खेळणी जागेवर ठेवू द्या. पाण्याचा कप पकडू द्या. पुस्तकाची पाने स्वतः उलटू द्या.
बाळाला शिकवताना घाई करू नका!
प्रत्येक बाळाचा शिकण्याचा वेग वेगळा असतो. त्याच्यावर कोणतीही गोष्ट लादू नका.
खेळता-खेळता आणि प्रेमाने शिकवा. तुमचे कौतुक बाळाचा आत्मविश्वास वाढवेल.