वॉशिंग्टन ः एका नवीन अभ्यासात असे आढळून आले आहे की, जसजसे वय वाढते तसतसे रक्तवाहिन्यांमध्ये असलेल्या ‘झोंबी झालेल्या’ पेशी मधुमेहासारख्या चयापचय विकारांच्या विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावतात. या ‘झोंबी पेशींना’ नष्ट करणे, भविष्यातील उपचारांसाठी एक प्रभावी मार्ग असू शकते.
सामान्यतः, पेशी जेव्हा तणावामुळे ‘जीर्ण’ होतात, तेव्हा त्या कायमस्वरूपी विभाजन करणे थांबवतात; परंतु शरीरात टिकून राहतात. या जीर्ण झालेल्या पेशींची काही उपयुक्त कार्ये असू शकतात; उदाहरणार्थ, काही पेशी जखमा बर्या करण्याच्या प्रक्रियेत महत्त्वाची भूमिका बजावतात; परंतु जसजसा वेळ जातो आणि शरीरात या जीर्ण पेशींची संख्या वाढते, तसतसे त्या वय-संबंधित रोगांना कारणीभूत ठरतात. मागील उंदरांवरील संशोधनात, शास्त्रज्ञांनी औषधांनी जीर्ण पेशींना लक्ष्य केल्यास, वृद्धत्वाची विविध चिन्हे कमी होतात आणि प्राण्यांचे निरोगी आयुष्य वाढते, असे लॉस एंजेलिस येथील ‘सीडर्स-सिनाई मेडिकल सेंटर’चे सहायक प्राध्यापक आणि या अभ्यासाचे प्रमुख लेखक डॉ. मयासोषी सुडा यांनी सांगितले.’
सेल मेटाबॉलिझम’ नावाच्या जर्नलमध्ये गुरुवारी (20 नोव्हेंबर) प्रकाशित झालेल्या या नवीन अभ्यासात, टीमने एंडोथेलियल पेशींवर लक्ष केंद्रित केले. या पेशी रक्तवाहिन्यांच्या आतल्या बाजूला असतात. संशोधकांनी एक विशिष्ट स्थिती ओळखली, ज्यात ही जीर्णता चयापचयासाठी हानिकारक ठरू शकते. या अभ्यासातून केवळ वय-संबंधित चयापचय समस्यांवरच नव्हे, तर वृद्धत्वाच्या अनेक पैलूंवर उपचार करण्याची एक नवीन रणनीती समोर येते, असे या अभ्यासात सामील नसलेल्या हार्वर्ड मेडिकल स्कूलमधील औषधशास्त्राच्या सहायक प्राध्यापिका डॉ. क्रिस्टीना अगुओ-मॅझुकाटो यांनी सांगितले.
डॉ. अगुओ-मॅझुकाटो म्हणाल्या, ‘रक्तवाहिन्यांसारखे एक एकत्रित लक्ष्य शोधून, तुम्ही एकाच वेळी वृद्धत्वाच्या अतिशय भिन्न पैलूंना लक्ष्य करण्याची शक्यता उघडता.’ जीर्ण पेशींचे योगदान वय-संबंधित चयापचय रोगांच्या विकासात महत्त्वाचे मानले जात आहे; परंतु कोणत्या पेशींमधील जीर्णता हानिकारक आहे आणि कोणती फायदेशीर आहे, हे निश्चित करण्याचा प्रयत्न संशोधक अजूनही करत आहेत. या अभ्यासाचे सह-लेखक आणि सीडर्स-सिनाई मेडिकल सेंटरचे औषधशास्त्राचे प्राध्यापक डॉ. निकोलस मुसी यांनी सांगितले की, या संशोधनात रक्तवाहिन्यांच्या पेशींवर लक्ष केंद्रित करण्यात आले, कारण त्या बहुतेक अवयवांच्या कार्यासाठी महत्त्वाच्या आहेत आणि अनेक ऊतींमध्ये चयापचय नियंत्रित करण्यास मदत करतात.