नवी दिल्ली : ‘युका’ या तरुण मॅमथच्या मृत्यूच्या अंतिम क्षणांचा शोध घेताना संशोधकांना दुर्मीळ रायबोन्यूक्लिक अॅसिड (आरएनए) मिळाले आहे. प्राचीन जीवशास्त्रीय अभ्यासात हे आरएनए अनमोल ठेवा मानले जात आहेत. आरएनए सहसा मृत्यूनंतर लवकर नष्ट होतात. सैबेरियाच्या आर्क्टिक किनार्याजवळील नदीकाठी, 2010 मध्ये शिकार्यांना एका लहान वयाच्या मॅमथचे उत्तम प्रकारे जतन केलेली ममी (शव) सापडली. ‘युका’ असे टोपण नाव असलेल्या या मॅमथचे शरीर सुमारे 40 हजारवर्षांपासून गोठलेल्या अवस्थेत होते.
या थंड प्रदेशातील कायम गोठलेल्या जमिनीत त्याचे केस, सोंड आणि मेंदू देखील जतन झाले होते. युका आणि अन्य मॅमथच्या ऊतींमध्ये संशोधकांना आरएनएचे अंश सापडले आहेत. ‘सेल’ या प्रतिष्ठित वैज्ञानिक नियतकालिकात प्रकाशित केलेल्या मतानुसार, हे आतापर्यंत आढळलेले सर्वात जुने आरएनए असून, प्रथमच मॅमथच्या उतीमधून ते मिळाले आहे. या आरएनएच्या अभ्यासामुळे मॅमथच्या स्नायूंमध्ये कोणते जीन सक्रिय होते, याची माहिती विज्ञानाला समजली आहे.
शोधाचा जीवशास्त्रीय अर्थ
आरएनए हे सामान्यत: मृत्यूनंतर टिकत नाही, म्हणून त्याचा सापडणे दुर्मीळ असते. या आरएनएच्या माध्यमातून विशिष्ट वस्त्राच्या ऊतींमध्ये कोणती जीन सक्रिय होती, समजणे शक्य होते. युका मॅमथमध्ये, वैज्ञानिकांना असे लक्षात आले की, मृत्यूच्या आधीच्या काळात युका मॅमथ तणावाखाली होता, हे स्नायूंमधील पेशींत दिसणार्या मार्कर्समधून कळते. काही संशोधकांचे मत आहे की, या युका मॅमथवर काही सिंहांनी हल्ला केला असावा.
लिंगाचा शोध आणि युका मॅमथच्या ममीचा अभ्यास करत असताना एक महत्त्वाचा शोध लागला. युका मॅमथ हा प्रत्यक्षात नर होता. पूर्वी वैशिष्ट्यांवरून चालना घेतलेल्या शोधात तो मादी असल्याचे मानले गेले होते; पण अभ्यासातून त्याकडे एक्स आणि वाय गुणसूत्र असल्याचे सिद्ध झाले आहे.