लंडन : सामान्यपणे पावसाळ्यात किंवा ओलसर जागी घरांच्या किंवा इमारतींच्या भिंतींवर उगवणारे शैवाल आपल्याला अस्वच्छ आणि त्रासदायक वाटते. मात्र, आता वैज्ञानिक आणि पर्यावरण क्षेत्रात होत असलेल्या नव्या संशोधनानुसार, हेच शैवाल किंवा सूक्ष्म शैवाल (Microalgae) शहरांचे वाढते प्रदूषण कमी करण्यासाठी आणि हवा शुद्ध करण्यासाठी एक वरदान ठरू लागले आहे. आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने या शैवालाचा वापर आता हवेतील विषारी घटक शोषून घेण्यासाठी केला जात आहे.
शहरी भागात सिमेंटची जंगले वाढत चालल्यामुळे आणि जागेच्या अभावामुळे नवीन झाडे लावणे कठीण होत चालले आहे. यावर मात करण्यासाठी वैज्ञानिकांनी ‘लिक्विड ट्री’ किंवा ‘एल्गी ट्री’ ही अभिनव संकल्पना प्रत्यक्षात आणली आहे. या यंत्रणेमध्ये एका पारदर्शक टँक किंवा बायोरिॲक्टरमध्ये पाणी आणि विशिष्ट प्रकारची सूक्ष्म शैवाल (मायक्रोएल्गी) भरली जाते. ही यंत्रणा पुढीलप्रमाणे कार्य करते : कार्बन डायऑक्साईड शोषून घेणे : या यंत्रात खालच्या बाजूने प्रदूषित हवा सोडली जाते, जी पाण्यातून प्रवाहित होते. प्रकाशसंश्लेषण : पाण्यातील हे शैवाल प्रकाशसंश्लेषणाच्या प्रक्रियेद्वारे हवेतील कार्बन डायऑक्साईड जलद गतीने शोषून घेते आणि त्या बदल्यात ताजा ऑक्सिजन बाहेर सोडते.
अशा प्रकारची एक छोटीशी एल्गी ट्री मशिन किंवा लिक्विड ट्री युनिट तब्बल २० ते २५ मोठ्या आणि परिपक्व झाडांएवढी हवा शुद्ध करण्याचे काम करू शकते. सामान्य झाडांच्या तुलनेत सूक्ष्म शैवालाची कार्बन डायऑक्साईड शोषून घेण्याची क्षमता कैक पटीने जास्त असते. विशेषतः गर्दीची ठिकाणे, बस स्टँड, रस्ते आणि मेट्रो कॉरिडोअर यांसारख्या मोकळी जागा नसलेल्या गजबजलेल्या शहरी भागांमध्ये ही यंत्रणा प्रदूषण नियंत्रणासाठी अत्यंत प्रभावी ठरत आहे. अशा प्रकारे, पूर्वी जे शैवाल केवळ भिंती खराब करणारे किंवा उपद्रवी मानले जात होते, तेच आता भविष्यातील स्मार्ट शहरांमध्ये शुद्ध हवा देणारी 'ऑक्सीजन फॅक्टरी' म्हणून महत्त्वाची भूमिका बजावू शकते.