वॉशिंग्टन : अमेरिकेच्या फूड अँड ड्रग ॲडमिनिस्ट्रेशन (FDA) ने मोसमी (Seasonal) फ्लूवर प्रतिबंध घालण्यासाठी ‘mRNA’ तंत्रज्ञानावर आधारित पहिल्या लसीला अधिकृत मान्यता दिली आहे. हे वैद्यकीय क्षेत्रातील एक मोठे पाऊल मानले जात आहे. लसीची निर्मिती करणाऱ्या मॉडर्ना या कंपनीने बुधवारी (५ ऑगस्ट) जाहीर केले की, एफडीएच्या लस सल्लागार समितीने ५० वर्षे आणि त्याहून अधिक वयाच्या व्यक्तींसाठी ही लस सुरक्षित आणि प्रभावी असल्यावर एकमुखाने शिक्कामोर्तब केले आहे. ‘एमफ्लुसिव्हा’ (mFlusiva) किंवा ‘mRNA-1010’ असे या लसीचे नाव आहे.
कोव्हिड -१९ च्या लसींप्रमाणेच ही लस शरीरातील पेशींना सूचना देण्यासाठी ‘mRNA’ या अनुवंशिक रेणूचा वापर करते. ही लस पेशींना ‘हेमाग्लुटिनिन’ (HA) नावाचे प्रथिन तयार करण्याचे संकेत देते. हे प्रथिन इन्फ्लूएंझा (फ्लू) विषाणूच्या पृष्ठभागावर आढळते आणि विषाणू याच प्रथिनाच्या मदतीने मानवी पेशींमध्ये प्रवेश करतात. लस घेतल्यानंतर मानवी प्रतिकारव्यवस्था फ्लूच्या विषाणूंवरील हे प्रथिन ओळखायला शिकते, ज्यामुळे विषाणूंना संसर्ग करण्यापासून रोखण्याची शरीराची क्षमता सुधारते. पारंपरिक लसींसाठी हे ‘HA’ प्रथिन एक मोठे आव्हान ठरते, कारण विषाणू जसजसे पसरतात तसतसे हे प्रथिन खूप वेगाने बदलत (Mutate) जाते.
पारंपरिक लस तयार करण्यासाठी अनेक महिने लागतात, त्यामुळे बऱ्याचदा लस आणि त्या वर्षात पसरणारा फ्लूचा प्रकार यांचा ताळमेळ बसत नाही. ‘mRNA’ प्लॅटफॉर्मचा मुख्य फायदा असा आहे की या लसी खूप वेगाने तयार करता येतात. यामुळे त्या त्या हंगामात सक्रिय असणाऱ्या फ्लूच्या विशिष्ट प्रकाराविरुद्ध (Strains) अधिक अचूक आणि प्रभावी लस तयार करणे शक्य होते. ‘mFlusiva’ लसीची मान्यता ५० वर्षे आणि त्याहून अधिक वयाच्या ४०,००० हून अधिक लोकांवर घेण्यात आलेल्या अंतिम टप्प्यातील क्लिनिकल चाचणीवर आधारित आहे. उत्तर गोलार्धातील २०२४-२५ च्या फ्लूच्या हंगामात ही चाचणी घेण्यात आली होती. यामध्ये अर्ध्या उपस्थितांना नवीन ‘mRNA’ लस देण्यात आली, तर उर्वरित अर्ध्या लोकांना पारंपरिक फ्लू लसीचा मानक डोस देण्यात आला होता.