कॅनबेरा : ऑस्ट्रेलियाची ओळख असलेल्या कांगारूंबद्दल आपल्याला ठाऊकच आहे. पोटाला पिशवी असणारा हा प्राणी मैदानांमध्ये लांबच लांब उड्या मारताना दिसतो. पण, झाडांवर उड्या मारणारा कांगारू तुम्ही कधी पाहिलाय का? हे ऐकून आश्चर्य वाटेल, पण न्यू गिनीच्या दाट जंगलात असा कांगारू खरोखरच आढळतो. याला ‘अर्सिन ट्री कांगारू’ (Ursine Tree-kangaroo) असे म्हणतात. याचे शास्त्रीय नाव Dendrolagus ursinus असे आहे. जमिनीवर राहणाऱ्या सामान्य कांगारूंपेक्षा वेगळा असलेला हा प्राणी आपला बहुतांश वेळ झाडांवरच घालवतो. अंगावर काळ्या रंगाचे दाट केस आणि अस्वलासारखा चेहरा असल्यामुळे याला ‘ब्लॅक ट्री कांगारू’ आणि ‘वोगेलकोप ट्री कांगारू’ या नावांनीही ओळखले जाते.
हा अत्यंत दुर्मीळ प्राणी असून, याच्याबद्दल वैज्ञानिकांकडेही खूप कमी माहिती उपलब्ध आहे. मुख्यत्वे इंडोनेशियाच्या पश्चिमेकडील न्यू गिनी क्षेत्रात आढळणारा हा कांगारू रात्रीच्या वेळी अधिक सक्रिय असतो आणि झाडांची पाने व फळे खातो. जंगलांची तोड आणि शिकार यामुळे यांची संख्या झपाट्याने घटत असून, आययूसीएनने याला ‘असुरक्षित’ (Vulnerable) श्रेणीत ठेवले आहे. अर्सिन ट्री कांगारू न्यू गिनीच्या वायव्य भागात आढळतो. हा प्रामुख्याने वोगेलकोप भागात दिसून येतो. डोंगराळ उष्णकटिबंधीय पर्जन्यवनांमध्ये सुमारे १,००० ते २,५०० मीटर उंचीवर याचे वास्तव्य असते. जमिनीवरील कांगारूंच्या तुलनेत याचे पाय झाडांवर चढण्यासाठी अधिक अनुकूल असतात. हा झाडांच्या फांद्यांवरून सहज वावरू शकतो. गरजेनुसार हा जमिनीवरही उतरतो; पण झाड हेच याचे मुख्य घर आहे. अर्सिन ट्री कांगारूला एकटे राहायला आवडते. हा प्राणी रात्रीच्या वेळी अधिक सक्रिय असतो. हा प्राणी ‘मार्सुपियल’ (पिशवी असणारे सस्तन प्राणी) प्रजातीचा भाग आहे. मादी एका वेळी सामान्यतः एकाच पिल्लाला जन्म देते. जन्मानंतर पिल्लू आईच्या पिशवीत राहूनच आपली वाढ पूर्ण करते.