वॉशिंग्टन : शास्त्रज्ञांनी अलास्कामध्ये एका सरळ रेषेत हजारो सूक्ष्म भूकंपांची मालिका शोधून काढली आहे. याआधी कधीही नोंद न झालेल्या या भूकंपांमुळे एका अत्यंत लहान टेक्टोनिक प्लेटची सीमा उघडकीस आली आहे. ही ‘मायक्रोप्लेट’ अलास्काच्या ‘डेनाली फॉल्ट’जवळ वेगाने धडकत आहे.
शास्त्रज्ञांच्या मते, ही मायक्रोप्लेट अलास्का पर्वत रांगांच्या खाली एका सरळ रेषेत भूकंपीय ऊर्जा केंद्रित करत असावी. यामुळे या भागात मोठे भूकंप येण्याची आणि छोट्या ज्वालामुखींची निर्मिती होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. या सूक्ष्म भूपट्ट्याला ‘याकुतात मायक्रोप्लेट’ असे नाव देण्यात आले आहे. हे प्रत्यक्षात एक महासागरीय पठार असून ते आजूबाजूच्या पॅसिफिक महासागरीय कवचापेक्षा अधिक जाड आहे. कोट्यवधी वर्षांपूर्वी ज्वालामुखीच्या उद्रेकातून या कवचाची निर्मिती झाली होती. सध्या हा भूभाग ‘सबडक्शन’ (Subduction - एका प्लेटचे दुसऱ्या प्लेटखाली जाणे) नावाच्या प्रक्रियेद्वारे अलास्कामधील उत्तर अमेरिकन प्लेटच्या खाली ढकलला जात आहे.
ही मायक्रोप्लेट आजूबाजूच्या महासागरीय कवचापेक्षा अधिक जाड आणि तरंगणारी असल्याने, ती उत्तर अमेरिकन प्लेटच्या खाली जाताना अलास्का पर्वत रांगांना वर ढकलत आहे. याच प्रक्रियेमुळे उत्तर अमेरिकेतील सर्वात उंच शिखर ‘माऊंट मॅककिनले’ (ज्याला ‘डेनाली’ म्हणूनही ओळखले जाते) ची निर्मिती झाली आहे. ‘भूगर्भाच्या आत ही ‘याकुतात मायक्रोप्लेट’ नक्की कुठे स्थित आहे, हे शोधून काढल्यामुळे आम्हाला तिथली टेक्टोनिक (भूरचनाशास्त्रीय) हालचाल आणि रचना समजून घेण्यास मोठी मदत झाली आहे,’ असे या संशोधनाच्या प्रमुख लेखिका आणि ऑस्ट्रेलियन नॅशनल युनिव्हर्सिटीच्या भूकंपशास्त्रज्ञ मेघन मिलर यांनी सांगितले. या शोधामुळे भविष्यात या भागात येणाऱ्या भूकंपांचा अंदाज लावणे आणि भूगर्भीय हालचालींचा अभ्यास करणे शास्त्रज्ञांना अधिक सोपे होणार आहे.