न्यूयॉर्क : नासा आपल्या आणखी एका नव्या, महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पात स्फेरेक्स या दुर्बिणीसह पंच (पोलोरीमीटर टू युनिफाय द कोरोना अँड हेलिओस्फेअर) लाँच करणार असून चार उपग्रहांच्या सहाय्याने या मोहिमेत सूर्याचे बाह्य वातावरण आणि तेथील सौर वार्याच्या गतीचा प्रामुख्याने अभ्यास केला जाणार आहे. या संयुक्त मोहिमेच्या माध्यमातून सखोल अवकाश व सोलर सिस्टीमचा अभ्यासावर भर दिला जाईल.
स्फेरेक्स हे नासाचे अत्याधुनिक इन्फ्रारेड टेलिस्कोप या संशोधन कार्यात महत्त्वाचे योगदान देऊ शकेल, असा वैज्ञानिकांचा होरा आहे. 488 मिलियन डॉलर्सच्या या मोहिमेचे प्रक्षेपण कॅलिफोर्नियातील वॅन्डेनबर्ग स्पेस फोर्स बेसवर स्पेसेक्स फॅल्कॉन 9 रॉकेटद्वारे करण्याची तयारी यापूर्वी अंतिम टप्प्यात आली होती. संपूर्ण आकाशाची इन्फ्रारेड प्रकाशामध्ये स्कॅन करण्यासाठी डिझाइन केलेला हा टेलिस्कोप 450 मिलियन गॅलक्सी आणि 100 मिलियन तारे मिल्की वे मध्ये अभ्यासेल, ज्यावर पारंपरिक टेलिस्कोपसाठी फार दूर किंवा मंद असलेल्या भागांवर लक्ष केंद्रित केले जाईल.
नासाच्या मते, स्फेरेक्सचे प्राथमिक उद्दिष्ट म्हणजे ब्रह्मांडीय फुगवट्याचा (कॉस्मिक इन्फ्लेशन) अभ्यास करणे, जो बिग बँगच्या पहिल्या सेकंदात घडलेली तीव्र विस्ताराची प्रक्रिया होती. ब्रह्मांडातील मोठ्या प्रमाणावर संरचना मॅप करून, हे मिशन वैज्ञानिकांना गॅलक्सींच्या निर्माण आणि उत्क्रांती समजून घेण्यास मदत करेल. ते इंटर्स्टेलर स्पेसमधील अणू देखील ट्रॅक करेल, ज्यामुळे पाणी आणि जीवनासाठी आवश्यक असलेले कार्बनिक संयुगे यांची उत्पत्ती समजून घेता येईल. डीप स्पेस संशोधनासाठी प्रगत तंत्रज्ञान सुमारे 500 किलो वजनाचा स्फेरेक्स 270-300 वॉट ऊर्जा वापरतो आणि त्यामध्ये एक स्पेक्ट्रोफोटोमीटर आहे, जो 102 विविध लाइट वेव्ह लेंथ्स ओळखण्यास सक्षम आहे. या तंत्रज्ञानामुळे टेलिस्कोपला दूरच्या आकाशगंगांचे रासायनिक संरचना विश्लेषण करण्याची क्षमता मिळते.