वॉशिंग्टन : शास्त्रज्ञांनी मानवी मेंदूच्या कार्यपद्धतीवर आधारित एका नव्या एआय चिपची निर्मिती केली आहे. ही तंत्रज्ञान क्षेत्रातील एक मोठी क्रांती मानली जात आहे. मानवी मेंदू ज्या प्रकारे अतिशय जलदगतीने शरीराच्या हालचाली आणि प्रतिक्षिप्त क्रिया नियंत्रित करतो, अगदी तशीच क्षमता या चिपमध्ये विकसित करण्यात आली आहे. विशेष म्हणजे, पारंपरिक एआय पद्धतींच्या तुलनेत १०,००० पट कमी गणनांचा वापर करून या चिप अत्यंत जलदगतीने समस्या सोडवण्यात यश मिळवले आहे.
मेंदूच्या ‘अनुमस्तिष्क’ भागापासून प्रेरणा यामागे आहे. सामान्यतः बहुतांश एआय प्रज्ञा मानवी मेंदूच्या विचार करणाऱ्या भागाची नक्कल करण्याचा प्रयत्न करते, ज्यासाठी प्रचंड ऊर्जा आणि डेटा प्रक्रियेची आवश्यकता असते. परंतु, अमेरिकेतील ‘नॉर्थवेस्टर्न युनिव्हर्सिटी’च्या संशोधकांनी मेंदूच्या ‘सेरेबेलम’ (लहान मेंदू) या भागाच्या कार्यपद्धतीवरून प्रेरणा घेऊन ही चिप डिझाईन केली आहे. लहान मेंदू हा शरीराचे संतुलन आणि क्षणात घडणाऱ्या क्रिया-प्रतिक्रिया नियंत्रित करतो. हा भाग नेहमीच्या आणि सामान्य डेटावर ऊर्जा वाया न घालवता, केवळ काहीतरी असामान्य किंवा अनपेक्षित घडल्यास त्वरित सक्रिय होतो.
नव्या AI चिपची वैशिष्ट्ये आणि उपयोग : अतिउर्जा-बचत (Ultra-Low Energy) : १०,००० पट कमी संगणकीय प्रक्रियेमुळे या चिपला काम करण्यासाठी अत्यंत कमी वीज लागते. त्यामुळे डेटा सेंटर्सवरील विजेचा ताण कमी होण्यास मोठी मदत होणार आहे.त्त्व चाचण्यांदरम्यान या चिपच्या मदतीने हृदयाच्या ठोक्यांमधील असामान्यत: (Arrhythmia) ठोका पूर्ण होण्याआधीच (एका ठोक्याच्या १/५ व्या भागात) ९८ टक्के अचूकतेने शोधून काढण्यात आली. ही चिप लहान असल्यामुळे अंगावर घालण्यायोग्य (Wearable) आरोग्य यंत्रांमध्ये एकाच बॅटरीवर महिनोनमहिने चालू शकते.
रोबोटिक्स आणि स्वयंचलित वाहने : रोबो किंवा स्वयंचलित गाड्यांच्या समोर अचानक एखादी व्यक्ती किंवा अडथळा आल्यास ही चिप क्षणाचाही विलंब न लावता योग्य निर्णय घेण्यास मदत करेल.
सायबर सुरक्षा : नेटवर्कमध्ये होणारे संशयित आणि असामान्य बदल तत्काळ ओळखून सायबर हल्ले रोखण्यासाठी या चिपचा वापर होऊ शकतो.
संशोधकांचे मत : 'आम्ही अशी चिप तयार केली आहे, जी मेंदूच्या प्रतिक्षिप्त क्रियांना नियंत्रित करणाऱ्या भागासारखी काम करते. ही सिस्टीम रोजच्या नेहमीच्या माहितीकडे दुर्लक्ष करते आणि फक्त अनपेक्षित गोष्टींवर त्वरित लक्ष केंद्रित करून ऊर्जा वाचवते,' असे या संशोधनात सहभागी असलेल्या तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले.