वॉशिंग्टन : एका आगळ्यावेगळ्या धातूच्या लघुग्रहाचा अभ्यास करण्यासाठी निघालेल्या नासाच्या ‘सायकी’ या अंतराळ यानाने मंगळ ग्रहाच्या जवळून प्रवास करताना लाल ग्रहाची काही अत्यंत दुर्मीळ आणि नयनरम्य छायाचित्रे टिपली आहेत. ऑक्टोबर 2023 मध्ये लाँच करण्यात आलेली ही मोहीम मंगळ आणि गुरू ग्रहाच्या दरम्यान असलेल्या ‘16 सायकी’ या लखलखत्या धातूच्या लघुग्रहाकडे चालली आहे. यानाचा प्रवास सुकर करण्यासाठी आणि इंधनाची बचत करण्यासाठी मिशन प्लॅनर्सनी मंगळ ग्रहाच्या गुरुत्वाकर्षणाचा एका नैसर्गिक गलोल (स्लिंग) सारखा वापर केला. 15 मे 2026 रोजी सायकी यान मंगळ ग्रहाच्या पृष्ठभागापासून अवघ्या 4,609 किलोमीटर जवळून गेले. मंगळाच्या गुरुत्वाकर्षणामुळे यानाचा वेग ताशी 1,000 मैलांनी वाढला असून, आता ते 2029 च्या उन्हाळ्यात लघुग्रहावर पोहोचण्यासाठी योग्य मार्गावर आले आहे.
मंगळाच्या जवळून जाताना सायकी यानाने आपले सर्व कॅमेरे आणि वैज्ञानिक उपकरणे सुरू करून एक प्रकारे पूर्वतयारीचा सराव केला. यानाने एका विशिष्ट कोनातून मंगळाकडे प्रवेश केल्यामुळे, सुरुवातीला लाल ग्रह एका उजळलेल्या चंद्रकोरीसारखा दिसत होता. तर पुढे गेल्यावर पूर्ण मंगळ पाहायला मिळाला. या प्रवासात यानाने मंगळाचे दक्षिण ध्रुव, विस्तीर्ण हायगेन्स क्रेटर आणि वार्यामुळे उडालेल्या धुळीचे विलोभनीय थर कॅमेर्यात कैद केले. अॅरिझोना स्टेट युनिव्हर्सिटीचे प्राध्यापक जिम बेल यांनी सांगितले की, यानाने मंगळाचे हजारो फोटो काढले असून, मुख्य लघुग्रहावर पोहोचण्यापूर्वी उपकरणांची अचूकता तपासण्यासाठी या फोटोंचा मोठा फायदा होणार आहे.
सायकी मोहीम का आहे महत्त्वाची?
शास्त्रज्ञांच्या मते, 16 सायकी हा केवळ एक खडकाळ लघुग्रह नसून तो एका प्राचीन ग्रहाचा धातूचा गाभा असू शकतो. पृथ्वी, मंगळ, मर्क्युरी आणि व्हीनस या ग्रहांच्या अगदी आतल्या गाभ्यात काय आहे, हे आपण थेट तिथे जाऊन पाहू शकत नाही. त्यामुळे सायकी लघुग्रहाचा अभ्यास करून शास्त्रज्ञांना आपल्या पृथ्वीसारख्या ग्रहांची निर्मिती कशी झाली, याचे रहस्य उलगडण्यास मदत होणार आहे. हे यान ऑगस्ट 2029 मध्ये तिथे पोहोचून नकाशा तयार करण्याचे काम सुरू करेल.