लॉस एंजेलिस : गरोदरपणातील मळमळ आणि उलट्यांच्या तीव्र त्रासामागे 10 जनुकांचा हात असल्याचे एका मोठ्या जागतिक संशोधनातून समोर आले आहे. यापैकी एक जनुक या गंभीर परिस्थितीसाठी प्रामुख्याने कारणीभूत असल्याचे मानले जात असून, या शोधामुळे भविष्यात प्रभावी उपचार मिळण्याची आशा निर्माण झाली आहे.
बहुतेक महिलांना गरोदरपणाच्या सुरुवातीच्या काळात मळमळ जाणवते. मात्र, सुमारे 10.8 टक्के महिलांमध्ये हा त्रास इतका तीव्र असतो की त्यांना खाणे-पिणेही अशक्य होते. या गंभीर स्थितीला ‘हायपरमेसिस ग्रॅव्हिडॅरम’ म्हणतात. यामुळे अनेकदा महिलांना रुग्णालयात दाखल करावे लागते. दुर्दैवाने यावर अद्याप अमेरिकेच्या एफडीएने मंजूर केलेले कोणतेही अधिकृत औषध उपलब्ध नाही. ‘नेचर जेनेटिक्स’ या नियतकालिकात प्रसिद्ध झालेल्या या अभ्यासानुसार, GDF15 नावाच्या हार्मोनसाठी जबाबदार असलेले जनुक या त्रासाचे मुख्य कारण आहे. GDF15 मधील विशिष्ट बदलांमुळे हा त्रास दहा पटीने वाढू शकतो.
संशोधकांना आणखी सहा नवीन जनुकांचा शोध लागला आहे. यामध्ये अशा एका जनुकाचा समावेश आहे जो GLP-1 (भूक आणि इन्सुलिन नियंत्रित करणारे हार्मोन) वर नियंत्रण ठेवतो. विशेष म्हणजे, हे जनुक ‘टाईप 2 मधुमेहा’साठी देखील सर्वात मोठा अनुवांशिक धोका मानले जाते. दीर्घकाळापासून असे मानले जात होते की, गरोदरपणात वाढणारे hCG हे हार्मोन किंवा इस्ट्रोजेन या त्रासासाठी कारणीभूत असतात. मात्र, केकमधील सदर्न कॅलिफोर्निया विद्यापीठाच्या तज्ज्ञ मार्लेना फेझो आणि त्यांच्या सहकार्यांनी केलेल्या या संशोधनाने आता ‘GDF15’ कडे मुख्य कारण म्हणून लक्ष वेधले आहे. हे संशोधन केवळ युरोपीय लोकांपुरते मर्यादित न ठेवता अधिक व्यापक करण्यात आले.
या अभ्यासासाठी सुमारे 11,000 ‘HG’ ग्रस्त रुग्ण आणि 4,20,000 निरोगी महिलांच्या जनुकांची तुलना करण्यात आली. यामध्ये युरोपीय लोकांसह 13,000 आशियाई, 1,200 आफ्रिकन आणि लॅटिनो वंशाच्या लोकांच्या डेटाचा समावेश होता. ‘हे संशोधन ‘HG’ या आजाराचे भाकीत करण्यासाठी, निदान करण्यासाठी आणि त्यावर प्रतिबंधात्मक उपाय शोधण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरेल,’ असे प्रमुख संशोधक मार्लेना फेझो यांनी सांगितले. सध्या एका औषध कंपनीमार्फत GDF15 ला लक्ष्य करणार्या औषधाची चाचणीदेखील सुरू आहे. ज्यामुळे गरोदर महिलांना या असह्य त्रासातून कायमची सुटका मिळू शकेल.