इंग्लंडमधील स्ट्रॅटफर्ड-अपॉन-ॲव्हन येथे विल्यम शेक्सपिअरचे जन्मस्थान आणि घर एका जिवंत संग्रहालयाच्या स्वरूपात काळजीपूर्वक जतन करून ठेवले आहे, तसेच जगात अनेक महान कलाकार, वैज्ञानिक, नेते आणि लेखकांची घरे किंवा ऐतिहासिक वास्तू त्यांच्या मूळ रूपात जतन करण्यात आल्या आहेत. जगभरातील अशा काही प्रमुख जतन केलेल्या वास्तूंची माहिती अशी...
थॉमस एडिसनचे घर आणि प्रयोगशाळा - न्यू जर्सी, अमेरिका
महान शास्त्रज्ञ थॉमस एडिसन यांचे 'लुमा पार्क' आणि 'वेस्ट ऑरेंज' येथील घर व प्रयोगशाळा अमेरिकन सरकारने ऐतिहासिक स्मारक म्हणून जतन केली आहे. एडिसन यांनी विजेचा दिवा, फोनोग्राफ यांसारखे हजारो शोध जिथे लावले, ती प्रयोगशाळा, तिथली यंत्रे, रसायने आणि एडिसन यांचे घर मूळ स्वरूपात पाहायला मिळते.
व्हेसॉईचे पॅलेस व द व्हॉल्तेअर हाऊस - फ्रान्स
फ्रान्समधील प्रसिद्ध तत्त्वज्ञ आणि लेखक व्हॉल्तेअर यांचे फेर्नी येथील घर आणि बाग जशीच्या तशी जतन केली आहे. तसेच फ्रान्समधील अनेक ऐतिहासिक वास्तू आणि राजवाडे (उदा. व्हर्सायचा राजवाडा) मूळ रूपात जपले गेले आहेत. व्हॉल्तेअर यांच्या घरातील त्यांची अभ्यासिका, पुस्तके आणि लेखनसामग्री आजही पर्यटकांना पाहायला मिळते.
ॲन फ्रँकचे घर - ॲमस्टरडॅम, नेदरलँड्स
द्वितीय जागतिक महायुद्धादरम्यान ज्यू मुलगी ॲन फ्रँक आणि तिचे कुटुंब नाझींच्या त्रासापासून वाचण्यासाठी एका छुप्या जागेत लपून राहिले होते. या वास्तूला आता संग्रहालयाचे रूप देण्यात आले असून, ॲन फ्रँक जेथे लपून तिची प्रसिद्ध डायरी लिहीत होती, ती जागा, तिथली गुप्त खोली आणि वस्तू अगदी तशाच्या तशा जतन करून ठेवण्यात आल्या आहेत.
लिओ टॉलस्टॉयचे घर - रशिया
रशियातील महान लेखक लिओ टॉलस्टॉय ('वॉर अँड पीस'चे लेखक) यांचे 'यास्नाया पल्याना' हे मूळ घर आणि त्यांची इस्टेट रशियन सरकारने जतन करून ठेवली आहे. टॉलस्टॉय यांचा स्टडी रूम, त्यांचे टेबल, लेखणी, पर्सनल लायब्ररी आणि त्यांनी वापरलेल्या वस्तू आजही तशाच सुरक्षित आहेत.
फ्रिडा काहलोचे 'द ब्लू हाऊस' - मेक्सिको सिटी, मेक्सिको
मेक्सिकोची जगप्रसिद्ध चित्रकार फ्रिडा काहलो हिचा जन्म, जीवनकाळ आणि मृत्यू ज्या घरात झाला, ते निळ्या रंगाचे घर 'ला कासा अझुल' म्हणून ओळखले जाते. हे घर आता फ्रिडा काहलो संग्रहालय आहे. तिथे तिचे वैयक्तिक सामान, चित्रांचे ब्रश, रंग, तिचे कपडे आणि तिची मूळ चित्रे आजही जतन करून ठेवली आहेत.
शरलॉक होम्स हाऊस - लंडन, युके
जरी 'शरलॉक होम्स' हे सर आर्थर कॉनन डॉयल यांनी निर्माण केलेले एक काल्पनिक पात्र असले, तरी लंडनच्या बेकर स्ट्रीटवर '२२१ बी' ही वास्तू व्हिक्टोरियन काळातील शैलीत अगदी तशीच जतन व डिझाईन केली आहे. कादंबरीत वर्णन केल्याप्रमाणे १८०० च्या उत्तरार्धातील बेकर स्ट्रीटमधील ती खोली, शेगडी आणि होम्सच्या वस्तू पर्यटकांसाठी जिवंत अनुभवासारख्या जतन केल्या आहेत.