पुंता एरेनास, चिली : अंटार्क्टिकाच्या अगदी जवळ आणि दक्षिण अमेरिकेच्या दक्षिण टोकावर वसलेले पुंता एरेनास हे शहर त्याच्या हाडे गोठवणार्या थंडीसाठी आणि चित्तवेधक निसर्गासाठी ओळखले जाते. मात्र, गेल्या काही दशकांपासून या शहराने एक वेगळी ओळख निर्माण केली आहे, ती म्हणजे दक्षिण अमेरिकेतील सर्वात जुन्या आणि सधन हिंदू समुदायाचे निवासस्थान म्हणून. त्यांच्यामुळे या जगाच्या टोकावरही ‘ओम’ हा पवित्र नाद घुमतो!
पुंता एरेनासमध्ये हिंदूंचा इतिहास मुख्यत्वे सिंधी समुदायाशी जोडलेला आहे. विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला, विशेषतः 1920 च्या दशकात, व्यवसायाच्या शोधात भारतातून काही सिंधी कुटुंबे येथे स्थलांतरित झाली. आज या शहराच्या अर्थव्यवस्थेत, विशेषतः ‘फ्री ट्रेड झोन’ मधील व्यापारात या समुदायाचा मोठा वाटा आहे. या शहरात एक भव्य हिंदू मंदिर असून, ते केवळ भारतीयांसाठीच नव्हे, तर स्थानिक लोकांसाठीही आकर्षणाचे केंद्र आहे. बर्फाच्छादित शिखरांच्या सानिध्यात असलेले हे मंदिर भारतीय वास्तुकलेचा आणि परंपरेचा नमुना सादर करते. दिवाळी, होळी आणि गणेश चतुर्थी यांसारखे सण येथे मोठ्या उत्साहात साजरे केले जातात.
यावेळी स्थानिक चिली नागरिकही मोठ्या संख्येने सहभागी होतात. हे मंदिर केवळ उपासनेचे ठिकाण नसून, ते एक सामाजिक केंद्र देखील आहे, जिथे भारतीय संस्कृतीचे दर्शन घडते. पुंता एरेनासमधील हिंदू समुदाय हा तिथल्या स्थानिक ‘मॅगेलनेस’ संस्कृतीशी पूर्णपणे एकरूप झाला आहे. येथील अनेक हिंदू कुटुंबे आता तिसर्या किंवा चौथ्या पिढीतील आहेत. ते स्पॅनिश भाषा अस्खलित बोलतात, तरीही त्यांनी आपल्या घरातील पूजा, आहार आणि धार्मिक परंपरा जिवंत ठेवल्या आहेत. जगाच्या दक्षिण टोकावर असलेल्या या लहानशा शहरात हिंदू समुदायाने आपली ओळख जपतानाच स्थानिक लोकांशी जे प्रेमाचे नाते विणले आहे, ते जागतिक स्तरावर ‘वसुधैव कुटुंबकम’ या भावनेचे उत्तम उदाहरण ठरत आहे.