पेरंबलूर : जिल्ह्यातील वालिकंदापूरम उच्च माध्यमिक शाळेजवळील पाच एकरांचा एक ओसाड भूभाग अनेक वर्षे निष्प्रयोजनात पडून होता. विद्यार्थ्यांच्या हात धुण्याच्या टाकीतील सांडपाणी एवढेच त्या जमिनीपर्यंत पोहोचत होते. लाल सुपीक माती, भात आणि उसासाठी प्रसिद्ध असलेल्या या भागात हा भूखंड विसंगती ठरत होता.
ही परिस्थिती 2023 मध्ये बदलली. अय्यालूर गावातील विज्ञान शिक्षक डॉ. डी. एम. अनंथराजा यांनी या जमिनीत दडलेली क्षमता ओळखली. सांडपाण्याचा पुनर्वापर करून शेती करता येईल, असा विचार त्यांनी मुख्याध्यापक जी. सेल्वराज यांच्यासमोर मांडला. सुरुवातीला केवळ दोन केळीची रोपे लावण्यात आली. ती जोमाने वाढली आणि शाळेच्या हिरव्या प्रवासाला सुरुवात झाली. त्याच वर्षी शाळेने ‘नॅशनल ग्रीन कॉर्प्स’ (एनजीसी) अंतर्गत नोंदणी केली आणि 62 विद्यार्थ्यांनी सेंद्रिय शेतीसाठी सहभाग नोंदवला. विद्यार्थ्यांना लागवड, पाणी देणे, कंपोस्ट तयार करणे आणि कापणी अशी कामे गटांमध्ये विभागून देण्यात आली. अभ्यासावर परिणाम होऊ नये म्हणून सहशालेय तासांचा वापर करण्यात आला.
2023-24 दरम्यान टप्प्याटप्प्याने भाजीपाला बाग, वेलभाजीसाठी थोंगम थोट्टम, औषधी वनस्पतींची लागवड आणि फळझाडांची बाग विकसित करण्यात आली. गांडूळ खत प्रकल्पामुळे संपूर्ण शेतीसाठी सेंद्रिय खत उपलब्ध झाले. औषधी वनस्पतींच्या नावांसह त्यांच्या उपयोगाची माहिती फलकांवर लावण्यात आली. सुरुवातीला शिक्षकांनी स्वतःच्या पैशातून खर्च केला. पुढे, शाळेच्या पर्यावरणीय बांधिलकीची दखल घेऊन तामिळनाडू सरकारच्या ‘ग्रीन स्कूल योजना 2024-25’अंतर्गत 20 लाख रुपयांपर्यंत निधी मंजूर झाला.
आज विद्यार्थी माती, अन्न आणि निसर्गाशी जोडले गेले आहेत. ‘स्वतः उगवलेली भाजी खाण्याचा आनंद वेगळाच असतो,’ असे एनजीसी कॅप्टन नागुलन सांगतो. हा उपक्रम ग्रामीण शाळाही पर्यावरण नेतृत्वाची केंद्रे बनू शकतात, हे दाखवून देतो.