कॅनबेरा : ऑस्ट्रेलियातील भूवैज्ञानिक आर्थर हिकमन यांनी ‘गूगल अर्थ’चा वापर करताना एका अत्यंत धक्कादायक आणि आश्चर्यकारक गोष्टीचा शोध लावला आहे. पश्चिम ऑस्ट्रेलियातील एका दूरवरच्या निर्जन भागात त्यांना जमिनीवर अगदी अचूक गोल आकाराची रचना दिसून आली. सुरुवातीला मानवाने इतक्या अचूकतेने आणि भव्य प्रमाणावर असे वर्तुळ तयार केले असावे यावर त्यांचा विश्वास बसला नाही, त्यामुळे त्यांनी लागलीच याची माहिती वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना दिली. वैज्ञानिकांच्या टीमने जेव्हा प्रत्यक्ष त्या ठिकाणी जाऊन पाहणी केली, तेव्हा समोर आलेले सत्य पाहून सर्वच थक्क झाले. वस्तुतः ही गोल जागा एका उल्कापातामुळे तयार झालेला मोठा खड्डा किंवा विवर (Crater) होती.
ऑस्ट्रेलियातील सर्वात नवीन उल्कापात क्रेटर म्हणून त्याची ओळख पटली आहे. ‘ऑस्ट्रेलियन जर्नल ऑफ अर्थ सायन्सेस’मधील अहवालानुसार, गूगल अर्थच्या मदतीने शोधण्यात आलेल्या या रचनेचा व्यास सुमारे २६० मीटर (सुमारे ८५० फूट) आहे. ‘ऑस्ट्रेलियन जिओग्राफिक’ने या रचनेला ऑस्ट्रेलियातील सर्वांत अद्ययावत शोधले गेलेले उल्कापात क्रेटर मानले असून, त्याला अनधिकृतपणे ‘हिकमन क्रेटर’असे नाव देण्यात आले आहे. जगातील इतर मोठ्या क्रेटर्सच्या तुलनेत याचा आकार लहान असल्याने, येथे एखादी लहान उल्का पडली असावी असा अंदाज वर्तवला जात आहे. ‘ऑस्ट्रेलियन जर्नल ऑफ अर्थ सायन्सेस’मध्ये प्रकाशित झालेल्या संशोधनात शास्त्रज्ञ ग्लिक्सन, हिकमन आणि विकर्स यांनी या क्रेटरचा सरासरी व्यास २६० मीटर असल्याचे नमूद केले आहे.
सुमारे १० मीटर रुंदीची उल्का जमिनीवर आदळल्याने हा खड्डा तयार झाला असावा, ज्यामुळे जमिनीमध्ये तब्बल ८० मीटर खोल खड्डा पडला होता. या क्रेटरच्या दक्षिण किनाऱ्याजवळील एका लहान नदीच्या प्रवाहावर पडलेल्या प्रभावाचा अभ्यास करून, हे क्रेटर १०,००० ते १,००,००० वर्षे जुने (उत्तर प्लिस्टोसीन काळातील) असावे असा अंदाज लावला गेला आहे. इथे जमिनीखाली ६४.७ मीटर खोलीपर्यंत उभ्या स्वरूपात उत्खनन करण्यात आले होते. यामध्ये वरचा ४८.४ मीटर भाग हा गाळ आणि मातीचा होता, जो खड्डा तयार झाल्यानंतर काळात साचला होता. तर ५५.१ ते ६४.७ मीटरच्या खोलीत अत्यधिक छिन्नविछिन्न झालेला ‘रायोलाइट’ (Rhyolite) खडकाचा भाग आढळला, जो तिथला मूळ आधारभूत खडक (Bedrock) होता.