न्यूयॉर्क : निसर्गात लिंग ही कायमस्वरूपी गोष्ट नसते, हे अनेक प्राणी प्रजाती सिद्ध करतात. काही प्राण्यांमध्ये आयुष्याच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांवर नर ते मादी किंवा मादी ते नर असा लिंगबदल होतो. या प्रक्रियेला अनुक्रमिक उभयलिंगीपणा असे म्हणतात. सामाजिक रचना, पर्यावरणीय ताणतणाव आणि प्रजननातील फायदे यामुळे ही उत्क्रांत जैविक युक्ती विकसित झाली आहे.
प्राण्यांमधील लिंगबदल हा योगायोग नसून, जाणीवपूर्वक उत्क्रांत झालेली रणनीती आहे. लोकसंख्या कमी असताना किंवा नर-मादी प्रमाण बिघडले असताना, ही क्षमता प्रजातीच्या टिकावासाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरते. क्लाऊनफिश हे याचे प्रसिद्ध उदाहरण आहे. हे मासे कडक सामाजिक श्रेणीमध्ये राहतात. गटातील प्रमुख मादी मरण पावल्यास सर्वात मोठा नर मादीमध्ये रूपांतरित होतो. रॅसेस या रंगीबेरंगी प्रवाळमाशांमध्ये अनेक प्रजाती जन्मतः मादी असतात आणि नंतर नर बनतात.
ग्रुपर्स सुरुवातीला मादी असतात व प्रजननाच्या गरजेनुसार नर होतात.ऑयस्टर (शिंपले) आयुष्यात अनेकदा लिंग बदलू शकतात; तापमान व अन्नपुरवठा यावर ते अवलंबून असते. तर स्लिपर लिम्पेटस् हे समुद्री शिंपले सामाजिक स्थानानुसार लिंग बदलतात. या उदाहरणांमधून निसर्ग किती लवचिक आणि आश्चर्यकारक आहे, हे स्पष्ट होते.