नवरात्रीच्या दिवसांमध्ये रामलीलेचे आयोजन केले जाते आणि दसऱ्याच्या दिवशी रावण दहनासह त्याची सांगता होते. पण, तुम्हाला माहीत आहे का की रामलीला फक्त भारतातच होत नाही? होय, रामलीलेचे आयोजन भारताव्यतिरिक्त इतरही अनेक देशांमध्ये होते. खरंतर, अनेक देशांमध्येही स्थानिक भाषेत व परंपरेनुसार रामायण सांगितले जाते, त्यामुळे त्या देशांमध्ये रामलीलेची जादूही पाहायला मिळते. चला तर मग जाणून घेऊया, भारताशिवाय जगातील इतर कोणत्या देशांमध्ये रामलीला पाहायला मिळते.
इंडोनेशिया :
इंडोनेशियात मुस्लिम लोकसंख्या जास्त आहे, तरीही रामायण तिथल्या संस्कृतीत अगदी रुजलेले आहे. येथे रामायण इतिहास आणि संस्कृतीचा एक महत्त्वाचा भाग आहे, जिथे भगवान राम कोणत्याही एका धर्माचे नसून मानवी मूल्यांचे प्रतीक मानले जातात. जावा आणि बाली येथे नृत्य आणि नाटकाच्या माध्यमातून रामलीलेचे सादरीकरण अत्यंत सुंदर पद्धतीने केले जाते.
थायलंडः
थायलंडच्या संस्कृतीवर रामायणाचा खोल प्रभाव पाहायला मिळतो. येथे रामायण ‘रामकियन’ या नावाने ओळखले जाते, जे तेथील राष्ट्रीय काव्यही मानले जाते. येथे रामायणातील प्रसंग नृत्य आणि संगीताच्या माध्यमातून अत्यंत आकर्षक रीतीने सादर केले जातात. रंगमंचावर रामायण सादर करताना कलाकार एक विशेष मुखवटा परिधान करतात, ज्याला ‘खोन’ म्हटले जाते.
कंबोडिया :
कंबोडियाचा इतिहास हिंदू संस्कृतीशी अतिशय गाढपणे जोडलेला आहे. येथे रामायणाला ‘रीमकेर’ म्हटले जाते. येथील मंदिरे आणि ऐतिहासिक स्थळांवर रामायणातील प्रसंगांचे सादरीकरण अतिशय सुरेख पद्धतीने केले जाते. यात कलाकार सुंदर पोशाख आणि दागिने परिधान करून रामलीला सादर करतात.
त्रिनिदाद, टोबॅगो आणि गयाना :
या देशांमध्ये रामलीला पोहोचण्याचा इतिहास अत्यंत मनोरंजक आहे. १९ व्या शतकात ब्रिटिश राजवटीदरम्यान भारतातून मजुरांना या देशांमध्ये उसाच्या शेतात काम करण्यासाठी पाठवण्यात आले होते, जे आपल्यासोबत इथली संस्कृतीही घेऊन गेले. या मजुरांची मोठी लोकसंख्या याच देशांमध्ये स्थायिक झाली आणि अशा प्रकारे या देशांमध्ये रामायण पोहोचले. येथील मोठी लोकसंख्या आपली पाळेमुळे भारताशी जोडू शकते, म्हणूनच येथे अनेक ठिकाणी दिवाळीपूर्वी रामलीलेचे मंचन पाहायला मिळते.