लंडन : आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत अनेक जण दिवसभर मानसिकदृष्ट्या थकलेले, सुस्त किंवा एखाद्या गोष्टीवर लक्ष केंद्रित करण्यास त्रास होत असल्याचे अनुभवतात. अनेकदा याकडे सामान्य थकवा म्हणून दुर्लक्ष केले जाते; परंतु जर ही समस्या सातत्याने जाणवत असेल, तर ते 'ब्रेन फॉग' चे लक्षण असू शकते. तज्ज्ञांच्या मते, ब्रेन फॉग हा स्वतःमध्ये कोणताही स्वतंत्र आजार नाही, तर ते एक लक्षण आहे; जे अनेक शारीरिक, मानसिक आणि जीवनशैलीशी संबंधित समस्यांमुळे उद्भवू शकते. यामागे पुरेशी झोप न मिळणे, सततचा ताणतणाव, व्हिटॅमिन्सची कमतरता, हार्मोन्समधील बदल किंवा काही वैद्यकीय समस्या कारणीभूत असू शकतात.
तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, दिवसभर काम केल्यानंतर थकवा जाणवणे सामान्य आहे. पुरेसा आराम आणि चांगली झोप घेतल्यानंतर हा थकवा सहसा दूर होतो. परंतु, ब्रेन फॉगमध्ये केवळ शरीरच नाही, तर मेंदूची कार्यक्षमताही प्रभावित होते. सामान्य थकव्यात व्यक्तीला आराम केल्यानंतर बरे वाटते, तर ब्रेन फॉगमध्ये पुरेशी झोप आणि आराम मिळाल्यानंतरही लक्ष केंद्रित करणे, गोष्टी लक्षात ठेवणे आणि मानसिकदृष्ट्या सक्रिय राहण्यात अडचणी येतात. अनेक लोकांना असे वाटते की त्यांचा मेंदू खूप ‘मंद गतीने’ काम करत आहे. 'डायरेक्ट हेल्थ'च्या अहवालानुसार, कोणत्याही कामावर दीर्घकाळ लक्ष केंद्रित न करता येणे हे ब्रेन फॉगचे सर्वात मोठे लक्षण आहे. अशी व्यक्ती वारंवार विचलित होते, वाचलेली गोष्ट लगेच विसरते किंवा एकच काम पूर्ण करण्यासाठी अपेक्षेपेक्षा जास्त वेळ घेते.
सततचा ताण आणि झोपेची कमतरता यामुळे मेंदूच्या एकाग्रता नियंत्रण करणाऱ्या भागावर परिणाम होतो. जर सकाळी उठल्यानंतरही डोके जड वाटत असेल किंवा दिवसभर मानसिक ऊर्जेची कमतरता जाणवत असेल, तर ते केवळ कामाचे दडपण असू शकत नाही. दीर्घकाळ टिकणारा हा मानसिक थकवा खराब जीवनशैली, ताणतणाव किंवा पोषणाच्या कमतरतेचा संकेत असू शकतो. 'अमेरिकन ब्रेन फाऊंडेशन'नुसार, गाडीची किंवा घराची किल्ली कुठे ठेवली, मोबाईल कुठे विसरला किंवा नुकतेच झालेले संभाषण वारंवार विसरणे हे ब्रेन फॉगचे सामान्य लक्षण आहे. कधीतरी विसरणे सामान्य असले, तरी रोजच्या व्यवहारात असे घडू लागल्यास वैद्यकीय तपासणी करणे गरजेचे आहे. योग्य वेळी याचे कारण शोधून जीवनशैलीत बदल केल्यास आणि तज्ज्ञांचा सल्ला घेतल्यास बहुतांश लोकांमध्ये या लक्षणांमध्ये वेगाने सुधारणा होऊ शकते.