चीनमध्ये प्रसिद्ध भिंतीपेक्षाही जुन्या काळातील तटबंदीचा शोध

बीजिंग : चीनमधील पुरातत्त्व शास्त्रज्ञांनी देशाच्या पहिल्या सम्राटाच्या काळापूर्वीच्या एका गढीची 2,800 वर्षे जुनी तटबंदी शोधून काढली आहे. पूर्व चीनमधील शॅन्डाँग प्रांतातील एका अरुंद पर्वतीय मार्गावर ही तटबंदी सापडली. ही भिंत सुमारे इसवी सनपूर्व 800 मध्ये बांधली गेली होती आणि त्यावेळी तिची रुंदी सुमारे 33 फूट (10 मीटर) होती. युद्धात राज्यांच्या काळात (475-221 इ.स.पूर्व) ही भिंत वाढवून 100 फूट (30 मीटर) रुंद करण्यात आली.

या भागात पुरातत्त्व शास्त्रज्ञांना घरांचे अवशेष, रस्ते आणि खंदकही सापडले. रेडिओकार्बन डेटिंगच्या आधारे प्राण्यांच्या हाडे व वनस्पतींच्या अवशेषांचे विश्लेषण करून भिंतीचे वय निश्चित करण्यात आले. ग्लोबल टाईम्सच्या मते, या नव्या शोधामुळे चीनच्या महान भिंतीच्या उभारणीचा इतिहास 300 वर्षांनी मागे जातो. मात्र, काही तज्ज्ञांनी या दाव्याशी असहमती दर्शवली आहे. ही तटबंदी ‘चीनची महान भिंत’ नाही, असे हिब्रू विद्यापीठाचे आशियाई अभ्यासाचे प्राध्यापक गिडोन शेलॅक-लावी यांनी स्पष्ट केले. त्यांनी सांगितले की, त्या काळात चीन अनेक लहान राज्यांमध्ये विभागले गेले होते आणि ती राज्ये सतत युद्धात गुंतलेली असायची. परिणामी, अनेक राज्यांनी अशा तटबंदी उभारल्या होत्या. यातील एक महत्त्वाची भिंत म्हणजे ‘की ची महान भिंत’ किंवा ‘की ची लांब भिंत’, जी शॅन्डाँग प्रांतामध्ये पूर्व-पश्चिम पसरलेली आहे. तिची अचूक लांबी स्पष्ट नाही, पण ती 200 मैलांहून (322 किमी) अधिक असावी. मात्र, नव्याने शोधलेली तटबंदी की च्या महान भिंतीचा भाग नाही, कारण ती 441 इ.स.पूर्व बांधली गेली होती, असे हिब्रू विद्यापीठाचे प्राध्यापक युरी पाईन्स यांनी सांगितले.

युनेस्कोच्या अहवालानुसार, चीनची महान भिंत (ग्रेट वॉल ऑफ चायना) पहिला सम्राट किन शी हुआंग (221-210 इ.स.पूर्व) यांच्या काळात बांधली जाऊ लागली. नंतर, मिंग राजवंशाच्या (1368-1644) काळात तिच्या रचनेत बदल आणि नूतनीकरण करण्यात आले. चीनच्या उत्तरेतील भटक्या जमातींपासून संरक्षण मिळावे म्हणून ही भिंत बांधली गेली.