वॉशिंग्टन : कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (एआय) क्षेत्रात विकसित झालेल्या एका नवीन तंत्रामुळे आता अंतराळाकडे पाहण्याचा मानवाचा दृष्टिकोन पूर्णपणे बदलणार आहे. या तंत्राद्वारे विश्वाच्या उत्पत्तीबद्दल आणि रचनेबद्दल असलेल्या आपल्या ज्ञानातील त्रुटी शोधून काढणे शक्य होणार असून, अवकाशाचे अत्यंत स्पष्ट दर्शन घडणार आहे.
विश्वाचा विस्तार आणि आकाशगंगांची निर्मिती समजून घेण्यासाठी सध्या आपण ’स्टँडर्ड कॉस्मॉलॉजिकल मॉडेल’ (प्रमाणित वैश्विक मॉडेल) वापरतो. मात्र, या मॉडेलमधील गृहितकांची पडताळणी करण्यासाठी आता ’जेनेटिक अल्गोरिदम’ या तंत्राचा वापर केला जात आहे. हे तंत्र नैसर्गिक निवडीच्या सिद्धांतावर आधारित असून, ते कोणत्याही पूर्वग्रहदूषित मॉडेलशिवाय थेट डेटावरून विश्वाची रचना समजून घेते. आतापर्यंतच्या जेनेटिक अल्गोरिदममध्ये काही मर्यादा होत्या. विश्वातील सूक्ष्म बदल किंवा एखादी गोष्ट किती वेगाने बदलत आहे, हे मोजताना अल्गोरिदम गोंधळत असत. यावर उपाय म्हणून संशोधकांनी ‘GAME’ (Genetic Algorithms with Marginalised Ensembles) नावाचे एक नवीन धोरण विकसित केले आहे.
हे तंत्र केवळ एका अल्गोरिदमवर अवलंबून न राहता, अनेक अल्गोरिदमच्या ’तज्ज्ञ पथका’प्रमाणे काम करते. प्रत्येक अल्गोरिदमची उत्तरे एकत्रित करून त्यांची सरासरी काढली जाते. यामुळे मिळालेली माहिती अधिक अचूक आणि स्पष्ट असते. या तंत्रात माहितीची अचूकता आणि त्यातून तयार होणाऱ्या समीकरणांची सुसूत्रता या दोन्ही गोष्टींना महत्त्व दिले जाते. ‘हे तंत्र एखाद्या रहस्यवेत्यांच्या समितीसारखे आहे, जिथे प्रत्येकजण कोड्याचा उलगडा वेगवेगळ्या पद्धतीने करतो आणि शेवटी सर्वांच्या मदतीने एक सत्य निष्कर्ष काढला जातो,‘ असे संशोधकांनी स्पष्ट केले. arXiv या प्रीप्रिंट सर्व्हरवर प्रसिद्ध झालेल्या या शोधनिबंधानुसार, हे नवीन तंत्र शास्त्रज्ञांना विश्वाचा असा नकाशा देईल जो यापूर्वी कधीही पाहिला गेला नव्हता. यामुळे आपल्या वैश्विक नियमावलीतील उणिवा दूर होण्यास मदत होईल.