न्यूयॉर्क : जगभरात वेगाने पसरत चाललेले ‘कृत्रिम बुद्धिमत्ता’ म्हणजेच आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (एआय) तंत्रज्ञान भविष्यात मोठ्या प्रमाणावर ऊर्जेचा वापर करेल, असा इशारा संयुक्त राष्ट्रांनी (यूएन) दिला आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या ताज्या अहवालानुसार, आगामी काळात केवळ ‘एआय’ च्या वापरामुळे जगातील एकूण वीज वापरापैकी तब्बल ३ टक्क्यांपर्यंत वीज वापरली जाण्याची शक्यता आहे.
एआय मॉडेल्स तयार करण्यासाठी, त्यांना प्रशिक्षण देण्यासाठी आणि चालवण्यासाठी अवाढव्य ‘डेटा सेंटर्स’ची गरज भासते. ही डेटा सेंटर्स २४ तास सुरू ठेवण्यासाठी आणि त्यांना थंड ठेवण्यासाठी प्रचंड प्रमाणात वीज लागते. संयुक्त राष्ट्रांच्या तज्ज्ञांनी चिंता व्यक्त केली आहे की, ‘एआय’चा हा वाढता वीज वापर जागतिक ऊर्जा यंत्रणेवर प्रचंड ताण आणू शकतो आणि यामुळे कार्बन उत्सर्जनात वाढ होऊन हवामान बदलाचे संकट अधिक गती घेऊ शकते. सध्या ‘चॅटजीपीटी’ सारख्या अनेक प्रगत ‘एआय’ प्रणालींचा वापर जगभरात अब्जावधी लोकांकडून केला जात आहे.
सामान्य इंटरनेट सर्चच्या तुलनेत ‘एआय’ द्वारे विचारलेल्या प्रश्नाचे उत्तर शोधण्यासाठी कित्येक पटीने जास्त वीज खर्च होते. टेक कंपन्या आपली कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी नवनवीन आणि अधिक मोठे ‘एआय’ मॉडेल्स विकसित करत आहेत, ज्यामुळे विजेची मागणी सातत्याने वाढत आहे. संयुक्त राष्ट्रांनी आंतरराष्ट्रीय समुदायाला आणि मोठ्या टेक कंपन्यांना आवाहन केले आहे की, त्यांनी ‘एआय’ क्षेत्रासाठी हरित ऊर्जा आणि सौर ऊर्जेसारख्या शाश्वत पर्यायांचा वापर वाढवावा. तसेच, कमी ऊर्जेमध्ये काम करू शकतील अशा कार्यक्षम ‘एआय’ प्रणाली विकसित करण्याची तातडीने गरज असल्याचे या इशाऱ्यात म्हटले आहे, जेणेकरून डिजिटल क्रांतीचा पर्यावरणावर विपरित परिणाम होणार नाही.