न्यूयॉर्क : वृद्धत्व (एजिंग) म्हणजे केवळ केस पांढरे होणे किंवा त्वचेवर सुरकुत्या पडणे नव्हे, तर ही पेशींच्या पातळीवर घडणारी एक अत्यंत पद्धतशीर प्रक्रिया आहे. रॉकफेलर युनिव्हर्सिटीच्या शास्त्रज्ञांनी शरीरातील 21 अवयवांच्या सुमारे 70 लाख पेशींचा अभ्यास करून एजिंग अॅटलस ( वृद्धत्वाचा नकाशा) तयार केला आहे. यातून असे समोर आले आहे की, वृद्धत्व आपण विचार करतो त्यापेक्षा कितीतरी आधी सुरू होते आणि ते संपूर्ण शरीरात एकाच वेळी घडते.
1. वृद्धत्वाची सुरुवात लवकर : शास्त्रज्ञांना आढळले की, वयाच्या अवघ्या 5 व्या महिन्यापासूनच (उंदरांच्या संदर्भात, जे मानवाच्या तारुण्याशी संबंधित आहे) काही पेशींची संख्या कमी होण्यास सुरुवात होते. म्हणजेच वृद्धत्व ही आयुष्याच्या शेवटच्या टप्प्यातील घटना नसून, ती एक सतत चालणारी प्रक्रिया आहे.
2. पेशींच्या संख्येत बदल : आतापर्यंत असे मानले जात होते की वृद्धत्वामुळे पेशींचे कार्य बदलते; पण या संशोधनानुसार 25 टक्के पेशींची संख्याच कमी-जास्त होते. काही स्नायू आणि किडनीच्या पेशी झपाट्याने कमी होतात, तर रोगप्रतिकारक पेशींची संख्या वाढते.
3. स्त्री आणि पुरुषांमधील फरक : वृद्धत्वाचे 40% बदल हे स्त्री आणि पुरुषांमध्ये वेगळे असतात. स्त्रियांमध्ये रोगप्रतिकारक शक्ती अधिक सक्रिय झालेली आढळली, ज्यामुळे कदाचित त्यांच्यात ऑटोइम्यून आजारांचे प्रमाण जास्त असू शकते.
4. शरीरातील ताळमेळ : शरीरातील सर्व अवयव एकमेकांशी ताळमेळ राखून म्हातारे होतात. रक्तातील काही विशिष्ट घटक सर्व अवयवांना वृद्धत्वाचे संकेत देत असावेत, असा संशोधकांचा अंदाज आहे.
5. जेनेटिक हॉटस्पॉटस् : संशोधकांनी 1.3 दशलक्ष जनुकीय क्षेत्रांचा अभ्यास केला. त्यात त्यांना काही विशिष्ट हॉटस्पॉटस् सापडले जे वृद्धत्वासाठी जबाबदार आहेत.
या संशोधनाचा फायदा काय?
आतापर्यंत डॉक्टर कॅन्सर, हृदयरोग किंवा स्मृतिभ्रंश यावर स्वतंत्रपणे उपचार करत आले आहेत. मात्र, जर आपण वृद्धत्वाची मूळ प्रक्रियाच मंदावू शकलो, तर हे सर्व आजार एकाच वेळी रोखणे शक्य होईल. या संशोधनामुळे आता अशा औषधांची निर्मिती करणे शक्य होणार आहे जी थेट वृद्धत्वाच्या प्रक्रियेवरच हल्ला करतील.