टोरांटो : उत्तर कॅनडातील बॅफिन बेटावर इन्युईट पूर्वजांच्या एका प्राचीन घरात १९७७ मध्ये हे लाकडी शिल्प सापडले होते. या अद्वितीय कोरीव शिल्पात युरोपीय पोशाख परिधान केलेली आणि छातीवर क्रॉस (खूण) असलेली एक व्यक्ती दर्शवली आहे. १३५० मधील हे शिल्प पश्चिम गोलार्धात युरोपीय व्यक्तीचे सर्वात जुने आदिवासी चित्रण आहे आणि शक्यतो यात एका नॉर्समनचे (स्कँडिनेव्हियन व्यक्तीचे) चित्रण असावे. कोलंबसने अमेरिकेचा ‘शोध’ लावण्यापूर्वीचे हे शिल्प आहे हे विशेष!
कॅनडियन म्युझियम ऑफ हिस्ट्रीमध्ये सध्या प्रदर्शित केलेल्या या छोट्या लाकडी शिल्पाची लांबी अवघ्या २.१ इंच (५.४ सेंटिमीटर) इतकी आहे. संग्रहालयाच्या मते, १४ व्या शतकातील इन्युईट कोरीव कामांमध्ये चेहऱ्याविना असणारा चेहरा आणि आखूड हात सामान्य मानले जातात; परंतु एका बिगर-इन्युईट (परदेशी) व्यक्तीचे चित्रण हे अत्यंत अद्वितीय आहे. या गूढ आकृतीने पुढच्या बाजूस क्रॉस असलेला लांब कोट किंवा ट्यूनिक परिधान केला आहे. हा पोशाख ११ व्या ते १३ व्या शतकात ग्रीनलँडमधील नॉर्स ख्रिश्चनांनी घातलेल्या कपड्यांसारखाच आहे. नॉर्स गाथांमध्ये ‘हेलुलँड’ नावाच्या ठिकाणाचा उल्लेख आढळतो, ज्याला लीफ एरिकसन यांनी ११ व्या शतकाच्या सुरुवातीला भेट दिली होती आणि हे ठिकाण बहुधा बॅफिन बेटच असावे.
इसवी सन १००० च्या सुमारास, नॉर्स संशोधक सध्याच्या न्यूफाऊंडलँडमध्ये उतरले आणि त्यांनी पुरातत्त्वशास्त्रज्ञ ज्याला ‘लान्स औ मेडोज’ म्हणतात तिथे तळ ठोकला. अमेरिकेतील या सर्वात जुन्या युरोपीय वसाहतीचे आज केवळ लाकडी इमारती आणि लोखंड निर्मितीचे अवशेष शिल्लक आहेत. इन्युईटच्या पूर्वजांना ‘थुले’ म्हणून ओळखले जाते. नॉर्स लोकांनी इन्युईटच्या पूर्वजांशी धातू आणि कापडाचा व्यापार करण्यासाठी आणि बदल्यात वॅलरसचे सुळे (हाडे) मिळवण्यासाठी शतकानुशतके ग्रीनलँडमधून कॅनडामध्ये अनेक फेऱ्या मारल्या असाव्यात, कारण बॅफिन बेटावरील प्राचीन इन्युईट घरांमध्ये युरोपीय बनावटीच्या वस्तू सापडल्या आहेत. परंतु, स्थानिक आदिवासींचा विरोध आणि जास्त अंतर यामुळे नॉर्स लोकांनी अखेर त्यांचे पश्चिमेकडील व्यापारी मार्ग बंद केले.