लंडन : जगातील सर्वात जुना भूचर प्राणी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या ‘जोनाथन’ नावाच्या महाकाय कासवाच्या दीर्घायुष्याचे रहस्य शास्त्रज्ञांनी उलगडले आहे. ‘सायन्स ॲडव्हान्सेस’ या जगप्रसिद्ध नियतकालिकात प्रसिद्ध झालेल्या एका ताज्या जनुकीय संशोधनानुसार, जोनाथनच्या पेशी आणि जनुकीय रचनेमध्ये वृद्धत्व रोखण्याची विलक्षण क्षमता असल्याचे समोर आले आहे. या निष्कर्षांमुळे भविष्यात मानवामधील वृद्धत्व लांबवण्यासाठी आणि कर्करोगासारख्या गंभीर आजारांवर नवीन उपचार शोधण्यासाठी मदत होऊ शकते.
सुमारे १९४ वर्षे वय असलेला जोनाथन हा ‘अल्दाब्रा’ प्रजातीचा महाकाय कासव आहे. तो दक्षिण अटलांटिक महासागरातील सेंट हेलेना या ब्रिटिश बेटावर राहतो. केंब्रिज विद्यापीठाचे जीवशास्त्रज्ञ जस्टिन गेर्लाच आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी जोनाथनच्या जनुकांचा आणि एपिजेनोमचा सखोल अभ्यास केला. शास्त्रज्ञांना त्याच्या शरीरात २८७ अशी विशिष्ट जनुक रूपे आढळली, जी डीएनएची दुरुस्ती करण्यात आणि पेशींमधील जळजळ कमी करण्यात अत्यंत प्रभावी आहेत. सामान्यत: मानवासह बहुतांश सजीवांमध्ये वयोमानानुसार पेशींची रचना बिघडते, ज्यामुळे कर्करोग किंवा इतर आजार होतात; मात्र जोनाथनच्या शरीरात वृद्ध वयातही तरुण प्राण्यांप्रमाणे जनुकीय नियंत्रण कार्यरत असल्याचे दिसून आले.
संथ चयापचय आणि सक्षम मायटोकॉन्ड्रिया
संशोधनानुसार, महाकाय कासवांचा चयापचय दर मानवापेक्षा खूपच मंद असतो. पेशींच्या पातळीवर रासायनिक प्रक्रिया संथ घडत असल्याने डीएनएचे होणारे नुकसान लक्षणीयरीत्या घटते. संसर्ग टाळण्यासाठी संशोधकांनी रक्ताऐवजी त्याच्या लाळेचे नमुने घेऊन चाचणी केली. यामध्ये ऊर्जा निर्माण करणाऱ्या मायटोकॉन्ड्रियाचे आरोग्य ११० वर्षांपेक्षा जास्त जगणाऱ्या मानवांप्रमाणे आश्चर्यकारक रीतीने सक्षम असल्याचे आढळले.