फिफा वर्ल्ड कपच्या इतिहासात ब्राझीलचे स्थान सर्वात वरचे आणि मानाचे राहिले आहे. प्रत्येक चार वर्षांनी येणाऱ्या या फुटबॉलच्या महाकुंभाचे आकर्षण जगभरातील सामान्य चाहत्यांनाही असते. फुटबॉलचा जास्त अभ्यास नसलेले लोकही वर्ल्ड कप सुरू झाला की ब्राझीलच्या कामगिरीबद्दल उत्सुक असतात. ब्राझील हा या स्पर्धेच्या इतिहासातील पाच वेळचा विश्वविजेता असून सर्वाधिक यशस्वी संघ म्हणून ओळखला जातो.
या संघाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे १९३० मधील पहिल्या वर्ल्ड कपपासून ते आगामी २०३० च्या वर्ल्ड कपपर्यंत, इतिहासातील प्रत्येक स्पर्धेत सहभाग नोंदवणारा ब्राझील हा जगातील एकमेव संघ आहे. २०२६ चा हा वर्ल्ड कप त्यांच्या या ऐतिहासिक शतकीय प्रवासातील एक अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा ठरणार आहे.
या वेळच्या वर्ल्ड कपमध्ये ब्राझीलच्या संघाची धुरा कार्लो अँचलोटी यांच्याकडे आहे. अँचलोटी हे फुटबॉल जगतात 'कप स्पेशालिस्ट' मॅनेजर म्हणून प्रसिद्ध आहेत. जर त्यांनी या स्पर्धेत ब्राझीलला विश्वविजेते बनवले, तर फुटबॉलच्या इतिहासात पहिल्यांदाच एखाद्या परदेशी मॅनेजरने कोणत्याही देशाला वर्ल्ड कपचे जेतेपद मिळवून दिल्याचा नवा विक्रम प्रस्थापित होईल.
अँचलोटींच्या येण्याने ब्राझीलच्या पारंपरिक खेळाच्या शैलीत मोठा बदल पाहायला मिळत आहे. ब्राझीलचा पूर्वीचा डोळ्यांचे पारणे फेडणारा 'जोगो बोनितो' (Jogo Bonito - Beautiful Game) म्हणजेच सुंदर आणि आक्रमक खेळ आता मागे पडला असून, संघ आता आधुनिक टॅक्टिक्सनुसार अधिक व्यावहारिक बनला आहे.
अँचलोटींचा ब्राझील हा संघ 'प्रोएक्टिव्ह' ऐवजी 'रिएक्टिव्ह' खेळ करेल. याचा अर्थ असा की, संघ आधी स्वतःचा डिफेन्स भक्कम करून प्रतिस्पर्धी संघाचा दबाव झुगारून लावेल आणि त्यानंतर अचूक संधी साधून काऊंटर-अटॅक करून विरोधी संघाच्या डी-मध्ये धडक मारेल. हीच रणनीती अँचलोटी त्यांच्या रिअल माद्रिद संघासाठी वापरत असत. त्यांचा ब्राझीलसोबतचा आतापर्यंतचा कार्यकाळ विविध प्रयोगांमुळे काहीसा चढ-उतारांचा राहिला असला तरी संघ आता पूर्णपणे स्थिरावला असल्याचे चित्र आहे.
अँचलोटी यांनी संघ निवडताना कोणतीही मोठी जोखीम पत्करलेली नाही. त्यांनी अनुभवी आणि सुरक्षित खेळाडूंना प्राधान्य दिले आहे. गोलकीपिंगमध्ये अॅलिसन बेकर हाच संघाचा मुख्य गोलकीपर असेल. लिव्हरपूलच्या तुलनेत ब्राझीलसाठी खेळताना तो काहीसा दडपणाखाली दिसला आहे. असे असले तरी अँचलोटींचा त्याच्या अनुभवावर पूर्ण विश्वास आहे. दुसरा गोलकीपर एडरसन सध्या आपल्या सर्वोत्तम फॉर्ममध्ये नाही. त्यामुळे अनुभवी वेवेर्टनला तिसरा गोलकीपर म्हणून संघात स्थान मिळाले आहे.
डिफेन्सचा विचार केला तर ब्राझीलची मध्य फळी अत्यंत भक्कम आहे. त्यांचे सेंटर बॅक्स मजबूत आहेत. ब्रेमर हा सध्या अत्यंत विश्वासू डिफेंडर ठरत आहे. मार्किनिओस आणि गॅब्रिएल हे जगातील सर्वोत्तम डिफेंडर्समध्ये गणले जातात. याशिवाय संघाकडे इतरही उत्तम पर्याय उपलब्ध आहेत. सौदी प्रो लीगमध्ये रॉजर इबानिएसने चमकदार कामगिरी केली आहे. लिओ परेरा हा बॅकलाईनवर कुठेही खेळू शकतो.
मात्र, फूलबॅक्स ही ब्राझीलसाठी सर्वात मोठी चिंतेची बाब आहे. एकेकाळी ब्राझीलकडे रोबेर्टो कार्लोस आणि काफू सारखे दिग्गज होते. आता मात्र संघात दर्जेदार फूलबॅक्सची मोठी कमतरता भासत आहे. त्यातच महत्त्वाचा खेळाडू एडर मिलिटाओ दुखापतीमुळे वर्ल्ड कपमधून बाहेर पडला आहे. हा ब्राझीलसाठी मोठा धक्का आहे.
अशा स्थितीत डाव्या बाजूला डग्लस सँटोस आणि उजव्या बाजूला वेस्ली यांच्यावर मुख्य जबाबदारी असेल. हे खेळाडू मैदानावर आपले काम चोख बजावू शकतात. मात्र, त्यांच्या खेळात पूर्वीच्या दिग्गजांसारखी जादू दिसत नाही. अनुभवी डॅनिलो आणि अॅलेक्स सँड्रो यांनाही संघात स्थान मिळाले आहे. ते प्रामुख्याने खेळाडूंचे मनोधैर्य वाढवण्यासाठी आणि बॅकअप म्हणून काम करतील.
मिडफिल्डमध्ये ब्राझीलकडे अनुभव आणि तरुण ऊर्जेचा उत्तम मेळ आहे. कॅसेमिरोचा वेग आता आधीसारखा राहिलेला नाही. मात्र, त्याचा गेम आयक्यू आणि मैदानातील हुशारी आजही अद्वितीय आहे. मॅनचेस्टर युनायटेडसाठी गेलेला चांगला सीझन त्याचा आत्मविश्वास वाढवणारा ठरला आहे. त्याला साथ देण्यासाठी ब्रूनो गुइमारेस हा फॉर्ममध्ये असलेला बॉक्स-टू-बॉक्स मिडफिल्डर उपलब्ध आहे. न्यूकॅसलसारखाच दमदार फॉर्म त्याला ब्राझीलसाठीही दाखवावा लागेल.
या संपूर्ण फळीत लुकास पाकेता हा ब्राझीलचा सर्वात महत्त्वाचा 'एक्स-फॅक्टर' खेळाडू ठरेल. तो गोल आणि असिस्ट करण्यात पटाईत आहे. त्याचा ऑफ-द-बॉल वर्क रेट कमालीचा आहे. तो कॅसेमिरोला डिफेन्सिव्ह कव्हर देण्यात मोलाची भूमिका बजावतो.
आक्रमणाचा विचार केला तर अँचलोटी प्रामुख्याने ४-३-३ च्या संतुलित सिस्टीमचा वापर करू शकतात. यामुळे मिडफिल्डला बळ मिळते आणि ट्रान्झिशनमध्ये संघ मजबूत होतो. आक्रमणामध्ये विनिशियस जुनियर आणि राफिनिया यांच्या पोझिशनवरून पेच निर्माण होऊ शकतो. विनिशियस डाव्या बाजूने अत्यंत घातक खेळ करतो. अँचलोटींनीच रिअल माद्रिदमध्ये त्याच्यातील सर्वोत्तम खेळाडूला बाहेर आणले आहे. दुसरीकडे, राफिनियाने बार्सिलोनासाठी डाव्या बाजूने खेळताना अप्रतिम कामगिरी केली आहे. मात्र, नैसर्गिक रचनेचा विचार करता विनिशियस डावीकडे आणि राफिनिया उजवीकडे खेळताना दिसेल.
मध्यभागी मुख्य स्ट्राईकर म्हणून मथायस कुन्हा किंवा इगोर थियागो खेळू शकतात. आर्सेनलचा गॅब्रिएल मार्टिनेली काऊंटर-अटॅकवर सामना संपवण्यासाठी बेंचवरून येणारा हुकमी एक्का ठरेल. तरुण स्टार खेळाडू एंड्रिककडे लाँग शॉट्स मारण्याची अप्रतिम ताकद आहे. ब्राझीलचे चाहते त्याला भविष्यातील रोनाल्डो (R9) मानत आहेत.
ब्राझील फुटबॉलची खरी ओळख आणि जादू आजही नेमार या एकाच नावाभोवती फिरते. दुखापतीच्या चिंतेनंतर आता नवीन अपडेट समोर आले आहे. नेमार केवळ मोरोक्कोविरुद्धच्या पहिल्या सामन्याला मुकणार आहे. स्कॉटलंड आणि हैतीविरुद्धच्या पुढील सामन्यांमध्ये तो खेळू शकतो. अँचलोटी यांनी आधीच स्पष्ट केले आहे की नेमार आता ९० मिनिटे खेळणारा मुख्य स्टार्टर नसेल. त्याचा वापर प्रामुख्याने 'नंबर १०' किंवा 'फॉल्स ९' म्हणून केला जाईल. तिथे त्याला जास्त धावपळ किंवा डिफेन्सिव्ह ट्रॅक-बॅक करावा लागणार नाही. सँटोस संघाकडून खेळताना त्याने दाखवून दिले आहे की तो आजही एका क्षणात सामन्याचे चित्र पालटवू शकतो.
मैदानावरील खेळाव्यतिरिक्त ड्रेसिंग रूममध्ये नेमारची उपस्थिती संघाला सकारात्मक ऊर्जा आणि प्रेरणा देईल. विनिशियस, राफिनिया, पाकेता यांसारखे सर्वच तरुण खेळाडू नेमारला आपला आदर्श मानतात. सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, नेमारमुळे माध्यमांचे सर्व लक्ष त्याच्यावर केंद्रित राहते. यामुळे संघातील तरुण खेळाडूंवरील मानसिक दडपण कमी होते आणि ते मोकळेपणाने खेळू शकतात.
अँचलोटींचा हा ब्राझील संघ सेट पिसेसवर कमालीचा धोकादायक ठरू शकतो. कॅसेमिरो, ब्रेमर, गॅब्रिएल आणि मार्किनिओस यांच्या रूपात संघाकडे चांगली उंची लाभलेले डिफेंडर्स आहेत. तसेच राफिनिया आणि पाकेतासारखे अचूक फ्री-किक आणि कॉर्नर घेणारे खेळाडू संघात आहेत. त्यामुळे हा संघ सेट पीसचा वापर करून १-० किंवा २-१ अशा फरकाने अटीतटीचे सामने जिंकू शकतो.
सध्या फुटबॉल जगतात फ्रान्स आणि स्पेन या दोन संघांना विश्वविजेतेपदासाठी ९९% लोकांची पहिली पसंती मिळत आहे. तिसऱ्या क्रमांकावर इंग्लंड किंवा पोर्तुगालचे नाव घेतले जात आहे. ब्राझील या वेळी मुख्य फेव्हरेट्सच्या यादीत पहिल्या क्रमांकावर नाही. मात्र, जेव्हा जेव्हा ब्राझीलला कमी लेखले गेले आहे, तेव्हा तेव्हा त्यांनी अनपेक्षित कामगिरी करून जग जिंकले आहे.
२००२ च्या विश्वविजयानंतर ब्राझीलला आता तब्बल २४ वर्षे झाली आहेत. हा त्यांच्या इतिहासातील सर्वात मोठा प्रतीक्षा काळ आहे. ब्राझीलचे चाहते आपल्या 'हेक्सा' म्हणजेच सहाव्या वर्ल्ड कपच्या विजेतेपदासाठी प्रचंड भावनिक आणि उत्सुक आहेत. जरी कागदावर इतर संघ मजबूत दिसत असले, तरी कार्लो अँचलोटींची रणनीती, विनिशियसचा सध्याचा जबरदस्त फॉर्म आणि नेमारचा अनुभव यांच्या बळावर हा ब्राझील संघ २०२६ चा फिफा वर्ल्ड कप जिंकण्याची पूर्ण क्षमता बाळगून आहे.