Imran Khan CJP Protest: अभिनेता इमरान खान हे CJP च्या समर्थनार्थ आयोजित करण्यात आलेल्या प्रदर्शनात सहभागी झाल्यानंतर नवा वाद निर्माण झाला आहे. भाजप नेते किरीट सोमय्या यांनी मुंबई पोलिसांकडे इमरान खान यांना ताब्यात घेण्याची आणि देशाबाहेर पाठवण्याची मागणी केली आहे. त्यामुळे परदेशी नागरिकत्व असलेल्या व्यक्तीला भारतात आंदोलनात सहभागी झाल्यामुळे देशाबाहेर पाठवता येते का, असा प्रश्न उपस्थित झाला आहे.
इमरान खान यांच्याकडे OCI कार्ड असल्याचे सांगितले जात आहे. मात्र, OCI कार्ड म्हणजे भारतीय नागरिकत्व नव्हे. त्यामुळे या कार्डधारकांना भारतात काही अधिकार मिळत नाहीत. तसेच, त्यांच्यावर काही निर्बंधही लागू होतात. पण केवळ एखाद्या आंदोलनात सहभागी झाल्यामुळे त्यांना देशाबाहेर काढता येते का? यासंदर्भातील कायदेशीर तरतुदी समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.
OCI म्हणजेच Overseas Citizen of India. भारतीय वंशाच्या परदेशी नागरिकांना हे कार्ड दिले जाते. या कार्डमुळे त्यांना भारतात येण्यासाठी आयुष्यभर अनेक वेळा प्रवेश करण्याची सुविधा मिळते. मात्र, OCI कार्डधारकांना भारतीय नागरिकत्व मिळत नाही.
त्यामुळे त्यांना भारतात मतदान करता येत नाही. तसेच लोकसभा किंवा विधानसभा निवडणूकही लढवता येत नाही. भारतीय नागरिकांना मिळणारे सर्व राजकीय अधिकार OCI कार्डधारकांना मिळत नाहीत.
OCI कार्डधारक हे भारतीय नागरिक नसून परदेशी नागरिक असतात. त्यामुळे त्यांना भारतातील परदेशी नागरिक आणि इमिग्रेशनविषयक नियमांचे पालन करावे लागते. त्यांच्या काही राजकीय आणि सार्वजनिक उपक्रमांमधील सहभागावर निर्बंध असू शकतात.
मात्र, या निर्बंधांचा अर्थ असा नाही की प्रत्येक राजकीय आंदोलनात सहभागी होणे बेकायदेशीर ठरते. संबंधित व्यक्तीने कोणत्या प्रकारच्या आंदोलनात सहभाग घेतला, त्यासाठी परवानगी होती का आणि लागू असलेल्या नियमांचे उल्लंघन झाले का, या बाबी महत्त्वाच्या ठरतात.
OCI कार्डधारकाचे कार्ड रद्द करण्यासंदर्भात नागरिकत्व कायद्यातील कलम 7D मध्ये तरतुदी आहेत. ठरावीक परिस्थितींमध्ये या कलमानुसार OCI नोंदणी रद्द केली जाऊ शकते.
मात्र, एखाद्या व्यक्तीविरोधात तक्रार दाखल झाली किंवा नियमांचे उल्लंघन केल्याचा आरोप झाला, म्हणजे तो आरोप सिद्ध झाला असे होत नाही. त्यामुळे केवळ तक्रारीच्या आधारे संबंधित व्यक्तीला देशाबाहेर पाठवण्याचा निर्णय घेता येतो, असे सरसकट म्हणता येणार नाही.
यासाठी संबंधित कायदेशीर तरतुदी, उपलब्ध पुरावे आणि संबंधित अधिकाऱ्यांचा निर्णय महत्त्वाचा असतो. OCI नोंदणी रद्द करणे आणि एखाद्या व्यक्तीला भारतातून बाहेर पाठवणे या वेगवेगळ्या कायदेशीर बाबी आहेत.
CJP च्या समर्थनार्थ झालेल्या प्रदर्शनात सहभागी झाल्यामुळे इमरान खान यांच्याविरोधात भाजप नेते किरीट सोमय्या यांनी कारवाईची मागणी केली आहे. मात्र, त्यांच्या सहभागामुळे OCI संदर्भातील नियमांचे उल्लंघन झाले आहे की नाही, हे संबंधित अधिकारी तपासतील.
या प्रकरणात केवळ आरोप किंवा मागणीच्या आधारे अंतिम निष्कर्ष काढता येणार नाही. लागू कायदे, संबंधित कागदपत्रे आणि उपलब्ध पुराव्यांच्या आधारेच पुढील कारवाईबाबत निर्णय घेतला जाऊ शकतो.