मुरलीधर कुलकर्णी
युरोपच्या कुशीत वसलेल्या लंडन शहरातल्या राजमार्गांवर जेव्हा नऊवारी साड्या आणि धोतर-कुर्ता अशा अस्सल मराठी पारंपरिक पोषाखात शेकडो भाविक एकत्र येतात, टाळ-मृदंगाचा गजर होतो आणि ‘ज्ञानोबा माऊली तुकाराम’च्या जयघोषाने विंडसर शहराच्या गल्ल्या दुमदुमतात, तेव्हा जागतिक संस्कृतीच्या इतिहासात एक नवा सुवर्णअध्याय लिहिला जातो. महाराष्ट्राची शेकडो वर्षांची वारकरी परंपरा आणि विठ्ठल भक्तीची पावन गंगा आता खऱ्याअर्थाने सातासमुद्रापार पोहोचली असून, लंडनहून पंढरपूरच्या दिशेने निघालेल्या जगातील पहिल्या ‘ग्लोबल दिंडी’ने अवघ्या जगाचे लक्ष वेधून घेतले आहे.
हा केवळ एका दिंडीचा प्रवास नसून, एका मराठी माणसाने पाहिलेले जागतिक स्वप्न आणि ते पूर्ण करण्यासाठी अनिवासी मराठी बांधवांनी घेतलेली अपार मेहनत यामागची मोठी प्रेरक शक्ती आहे. मूळचे अहिल्यानगर जिल्ह्यातील असणारे आणि सध्या लंडनमध्ये आयटी व्यावसायिक म्हणून कार्यरत असलेले विठ्ठल भक्त अनिल खेडकर यांच्या संकल्पनेतून ही अभूतपूर्व ‘युरो वारी’ साकार झाली आहे. अनिल खेडकर यांनी केवळ या दिंडीचे आयोजनच केले नाही, तर गेल्या अनेक वर्षांपासून त्यांनी लंडन आणि युरोपमध्ये मराठी संस्कृतीची पाळेमुळे घट्ट रोवण्याचे, नव्या पिढीला अध्यात्माची आणि आपल्या मातीची जोड देण्याचे मोठे कार्य केले आहे.
६ जून रोजी लंडनहून निघालेल्या या दिंडीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे, हे वारकरी विमानाचा कोणताही प्रवास न करता थेट रस्ते मार्गाने तब्बल अकरा देशांच्या सीमा ओलांडून मायभूमीत दाखल होणार आहेत. सुमारे पन्नास दिवसांच्या या प्रदीर्घ आणि आव्हानात्मक प्रवासात ही दिंडी नेदरलँड, बेल्जियम, फ्रान्स, लक्झेमबर्ग, जर्मनी, पोलंड, झेक रिपब्लिक, हंगेरी, तुर्किये आणि जॉर्जिया अशा विविध देशांमधून मार्गक्रमण करत सुमारे बारा हजार किलोमीटरचे अंतर पार करणार आहे. पाश्चात्त्य आणि आशियाई संस्कृतीला भक्तीच्या एका धाग्यात विणणारा हा आजवरचा जगातील पहिलाच अनोखा आणि ऐतिहासिक महामार्ग ठरणार आहे. या आंतरराष्ट्रीय मोहिमेचा मुख्य उद्देश महाराष्ट्राच्या या अथांग पंढरपूर वारीला ‘युनेस्को’च्या जागतिक सांस्कृतिक वारसा यादीत मानाचे स्थान मिळवून देणे हा आहे. सातासमुद्रापार राहूनही आपली माती, आपली संस्कृती आणि आपली श्रद्धा किती घट्ट असू शकते, याचे हे अवघ्या जगाला थक्क करणारे उत्तम उदाहरण आहे. या प्रवासात युरोप आणि युकेमधील अनेक अनिवासी भारतीय तरुण, महिला आणि बालके मोठ्या उत्साहाने सहभागी झाली असून, जागतिक पातळीवर वारीचे महत्त्व अधोरेखित करण्यासाठी प्रत्येक देशामध्ये विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजनही केले आहे.
लंडनच्या रस्त्यांवरून सुरू झालेला हा प्रवास एक जुलै रोजी मुंबईत पोहोचेल. ही दिंडी पुढे पुणे, देहू आणि आळंदीमार्गे संत ज्ञानेश्वर माऊली आणि संत तुकाराम महाराजांच्या पारंपरिक पालखी सोहळ्यात अधिकृतपणे सहभागी होईल. लाखो वारकऱ्यांच्या साथीने चालत अखेर आषाढी एकादशीच्या शुभ मुहूर्तावर ही दिंडी पंढरपुरात विठूरायाच्या चरणी लीन होईल. कधीकाळी महाराष्ट्राच्या गावागावात घुमणारा विठ्ठल नामाचा गजर आज लंडन ते पंढरपूर अशा जागतिक पातळीवर घुमतो आहे, हा मराठी अस्मितेचा आणि वारकरी संप्रदायाचा जागतिक विजय असून, या ग्लोबल दिंडीचे कौतुक आज जगभरातील मराठी जनातून होत आहे.